_ i6 —

Of men de samenwerking verkrijgt doordat een der betreffenden
zich aan ’t hoofd stelt van een dergelijke beweging, of dat de
verschillende bedrijven een onpartijdig organisateur aanstellen, of
dat de Regeering zich direct of indirect met de nijverheid in
verbinding stelt om dit doel te bereiken — het hoe komt er
weinig op aan. — Is het niet bedroevend te zien, dat in de
eerste dagen van den oorlog de regeering beslissingen nam
omtrent de grondstoffen die een bepaalden tak van nijverheid
noodig heeft, zonder het wenschelijk te achten de leiders dier
nijverheid samen te roepen? „Zij zijn het toch nooit met elkander
eens”. Dit moet wel de reden geweest zijn voor deze omissie,
en misschien niet ten onrechte.
Het denkbeeld, dat alleen samenwerking tegenover samenwerking,
organisatie tegenover organisatie gesteld kan worden als strijdmiddel,
 staat den Nederlanders nog maar als een flauw onduidelijk
en vèr afstaand beeld voor oogen. °
En toch, overal zien wij de macht der organisatie om ons
heen, wij zien hoe beperking van onderlingen strijd, krachten Vrij
maakt, die tegen den gemeenschappelijken vijand kunnen worden

de eenzijdige invloed wordt de overheerschende invloed. Het is beter thans reeds
het slechte van dezen invloed (waar hij zich toont in den vorm van oneerlijke
concurrentie en massa-suggestie) uit ons land buiten te sluiten, dan te wachten
tot een ondraaglijk drukken van onze economische en nationale verhoudingen,
conflicten te voorschijn roept,
Als een staaltje van massa-suggestie moge het navolgende dienen: Het bereiden
van kunstmatige kleurstoffen buiten Duitschland is een onbegonnen zaak: de
Duitsche industrie toegerust met de volmaaktste machines, in het bezit van
belangrijke patenten, gedreven door een sedert jaren geschoolden staf van chemici.
is niet te vervangen, Ziet hier een massa-suggestie.
Toch heeft men tijdens den oorlog de aniline kleurstoffen-bereiding buiten
Duitschland ter hand genomen. Men nam proeven met zekere soorten aardolie,
waar men verwachte door afwezigheid van zwavelverbindingen gemakkelijker
vesultaten te verkrijgen dan bij de bereiding dier stoffen uit koolteer. Men verkreeg
 een volkomen kleurlooze aniline-olie, die niet oxydeerde en men vroeg zich àf;
wat nu! wat hebben wij nu gevonden! Deze stof moet toch een kleur aannemen.
Duitschland heeft ons dit geleerd! — Nieuwe proeven. Resultaat: de geheele
chemische industrie in Duitschland had nog nooit het zuivere product verkregen ;
xende het blijkbaar niet en wist van de onzuiverheid niet af, die aan haar product
onafscheidelijk verbonden is. Hieruit blijkt, dat de massa-suggestie den Nederlander
en anderen vele jaren verhinderd had pogingen in het werk te stellen om aan
een Duitsch monopolie een einde te maken. Ziet hier een voorbeeld van het
gevaar van „overheerschende” invloeden. Zij werken verlammend op het
initiatief.