_— 27 —

volledige exploitatie te brengen. Dat dit voor ons land een zaak
van primair belang is, kan wel niet worden ontkend. Wanneer
toch Nederland zelf zijn bezit niet exploiteert, zal een ander
volk dit doen; de exploitatie van de natuurlijke rijkdommen
is een verplichting tegenover de menschheid in 't algemeen, die
de bezitter moet nakomen, op straffe van te eeniger tĳd van
zijn bezit vervallen verklaard te worden. Dit is een economische
wet. Om een voorbeeld te noemen: De stroom vreemdelingen naar
onze koloniën kan slechts gekeerd worden door eigen intensieve
exploitatie dier koloniën. Waar is op het oogenblik de organisatie,
die dit doel als grondgedachte in practijk brengt, (niet te hooi en
te gras er aan mede werkt, al naar gelang de gelegenheid zich
voordoet,) maar die met ruimen blik een plan ontwerpt, dat
stelseimatig en wetenschappelijk wordt gevolgd en dit tot volledige
uitvoering brengt?
Wanneer nu door samenwerking de nijverheid beschikt over
standaardgegevens en door uitwisseling van arbeidsmethoden en
kostprijsberekening in staat is te overzien tegen welke prijzen en
bij welke hoeveelheden de goederen geproduceerd kunnen worden,
dan zal een systematisch plan van export moeten worden uitgewerkt.
Niet dan waardeerend kan gesproken worden over de wijze,
waarop onze consuls alle inlichtingen van algemeenen aard verstrekken,
 die hun gevraagd worden. Zooals de toestand op het
oogenblik is, valt het niet te ontkennen, dat er vele vragen ‘zijn,
die men een consul niet mag stellen, wanneer men export-relaties
wil aanknoopen. Krachtens hun ambt zijn zij niet bevoegd die
vragen te beantwoorden, trouwens alle inlichtingen worden
buiten verantwoordelijkheid verstrekt. ’)
Wanneer de nijverheid dus wil uitvoeren, dan zal zij de
beschikking hebben over haar oude relaties, en voor nieuwe
relaties zal zij zich tot de officieele vertegenwoordigers van het
Rijk in den vreemde moeten richten. Nu komen echter de moeilijkheden.
 Niet alleen de credietwaardigheid van agenten, maar
ook de credietwaardigheid der klanten en de mogelijkheid crediet
te verleenen moet worden onderzocht, en dat niet éénmaal, doch
een voortdurende contrôle zal daar noodig zijn, een contrôle, die
tijdig waarschuwt, waar en wanneer gevaar zal dreigen. M. a. w.

!) Tijdens het drukken werd de nieuwe voorgestelde regeling dezer materie
pas bekend.