36 —

werking in een bepaalden tak van industrie nog geen loonsverlaging
in uitzicht stelt. In tegendeel, waar een deel der concurrentie is
weggevallen zal althans de mogelijkheid grooter zijn. loonsverhooging
toe te staan; daarenboven ziet een goed georganiseerd lichaam
de kwestie der loonen meer in verband met kostprijs, dan een
kleine onderneming, die nog maar altijd meent, dat lage loonen
aan lage productiekosten gelijk zijn.
Ongetwijfeld komt bij arbeidsspecialiseering een juister verband
tusschen die twee en zal duidelijk worden, dat hoog loon den
kostprijs kan verlagen, vergeleken bij de oude uurloontarieven.
In dagbladen en vaktijdschriften is de arbeidsmethode van Taylor
besproken en hier en daar is er den nadruk gelegd op het
uitbuitend karakter, dat de invoering met zich mede bracht.
Ook hier weer gooide men gaarne het kind met het badwater
weg, maar zoo gemakkelijk zal dit niet gaan en de strijd tegen het
stelsel zal wel alleen’ gaan loopen over eventueel misbruik, dat
door het Taylorsysteem aan te wenden of toe te passen, van de
positie van den werkgever gemaakt kan worden. Taylor wilde
zelf géén lager loonen, géén langer werkuren, géén overwerken.
Integendeel, hij heeft gevraagd: op welke wijze kan ik tegemoet
komen aan de redelijke eischen van den arbeider zonder de
producten (die hij voor een groot deel toch weer zelf moet koopen
en ge- of verbruiken) duurder te maken en Taylor heeft die
methode van werken gevonden. Wanneer dit ontkend wordt, is
dit uit onverstand of met oneerlijke bedoelingen. “4 ‚#
Wat waar is, dat is het monotone in het grootbedrijf; daartegen
 zullen korter werkuren moeten opwegen. Vergeten wij
daarbij toch niet, dat de fabriek een noodzakelijk kwaad is, men
gaat er niet heen als naar een leerschool voor vakonderwijs of
als naar een plaats van ontspanning voor geest en lichaam. „Mijn
werken is spelen” mag lieflijk klinken in den mond van den dichter,
maar men vergete nooit, dat het een uitdrukking is, passend in
een gedicht, doch niet in het werkelijke harde leven.
„Wenn gute Reden sie begleiten, dann flieszt die Arbeit munter
fort! Ik zou den dichter gaarne eens aan het hoofd gezien hebben
van een fabriekslokaal met eenige honderden vrouwen en meisjes.