IG

zuidelijken Veluwezoom vindt men belangrijke papierfabrieken te Heel
sum (1 met + 50 arbeiders) en te Renkum (2 met + 900 arbeiders).
In Gelderland zijn verder nog papierfabrieken gevestigd te Nijmegen
‘2 met + 60 arbeiders) en te Tiel (1 met + 50 arbeiders}.
De overige papierfabrieken zijn meer over het land verspreid en wel
ò te Waddinxveen (met + 50 arbeiders), 1 te Sappemeer
(tevens stroocartonfabriek, met + 200 arbeiders), 1 te Raamsdonk
(met + 110 arbeiders); Noord-Holland heeft 3 papierfabrieken (te
Velzen, Wormer en Zaandijk) met + 735 arbeiders; in Lim-Jurg
 zijn eveneens 3 papierfabrieken (te Maastricht, Maasniel
en Meerssen) met :+ 620 arbeiders; voorts is er te Wonseradeel
‚n Friesland 1 papiermolen met + 15 arbeiders.
Bovendien is er te Rotterdam eene boek-, steen- en lichtdrukkerij,
lie zich tevens bezighoudt met het vervaardigen van z.g. technisch
oapler (lichtdruk- en calqueerpaplier).

De voornaamste grondstoffen, welke de Nederlandsche papiernijverheid
 gebruikt, zijn lompen, cellulose van naaldhout en loofhout, cellulose
van stroo, houtstof ol houtslijp, oud. papier en stroo.
Oorspronkelijk werden alleen lompen verwerkt, doch de ontzaglijke
toeneming van de behoefte aan papier tegen, het midden der 19° eeuw,
vooral ten behoeve van de couranten, had ten gevolge, dat dit afvalmateriaal
 op verre na niet meer in staat was aan de vraag te voldoen,
zoodat men wel genoopt werd naar andere grondstoffen om te zien.
Toen wend in 1865 door den Sakser F. G. Keer het gebruik van
houtstof of houtslijp tot het vervaardigen van papier uitgevonden.
Spoedig werd van dit goedkoope materiaal, dat voornamelijk uit beuken-,
dlennen-, pijnboomen- en espenhout wordt gewonnen, een ruim gebruik
semaakt in de papierindustrie, vooral om courantenpapier te vervaardigen.
 De productie van houtslijp heeft thans vooral plaats in Zweden en
Noorwegen en in de houtrijke bergstreken van Duitschland en Oostenrijk.
Eenige jaren later werd een mieuw procédé uitgevonden om
bout als grondstof voor papierfabricage te gebruiken, namelijk de
bereiding langs chemischen weg van houtcellulose door middel van het
koken der houtvezels met natronloog of door verhitting met eene oplossing
 van zwavelzuur calcium onder een, druk van eenige atmosferen. De
verste cellulosefabriek werd in 1874 opgericht te Bergvik in Zweden.
Weldra bleek het, dat ook uit rogge- en tarwestroo en eveneens uit
het in Spanje en Algiers veel voorkomende Espartogras op dezelfde
wijze cellulose bereid kon worden voor de papierfabricage. Dit laatste
materiaal wordt o.a. in Groot-Britannië veel gebruikt om er, vermengd
met andere grondstoffen, de betere soorten druk- en schrijfpapier uit te
bereiden.
Aanvankelijk werden deze nieuwere grondstoffen voor de pavier-Grondstoffen


van het panier