2

in drukinkt komt te staan. Deze cylinder draagt dit letterbeeld
weer over aan een anderen cylinder, die eveneens met gummidoek
 omspanmnen is, zoodat hierop het letterbeeld weer verkeerd (in
spiegelbeeld) voorkomt; langs dezen cylinder beweegt zich het rotahepapier,
 dat door een stalen cylinder wordt aangeperst en op die wijze den
drukinkt van het gummi overneemt. Langs dezen weg wordt dus rotatiedruk
 verkregen zonder stereotypie en toch zóó, dat de letter niet met
het te bedrukken papier in aanraking komt en dus ook niets te lijden heeft.
Uit den aard der zaak hebben echter deze omvangrijke en kostbare
machines alleen beteekenis voor het grootbedrijf. De machinefabrikanten,
lie op dit gebied werkzaam zijn, hebben aanhoudend getrachi ook
het kleinbedrijf de middelen te verschaffen ‘om de langzaam werkende
handpersen te vervangen door vlug en onberispelijk werkende snelpersen.
Om in deze behoefte te voorzien is men van de zestiger jaren at in
de Vereenigde Staten van Amerika, en op het voetspoor hiervan
ook in andere landen, vooral in Duitschland, begonnen met het
bouwen van kleine z.g. degeldrukpersen, waarbij de drukvorm in
loodrechten stand is geplaatst. Deze persjes werden aanvankelijk
alleen gebruikt voor klein werk, z.g. smoutwerk (circulaires, rekeningen,
 briefhoofden, adres- en visitiekaarten, enz), en met den
voet bewogen, doch nadat zij vele verbeteringen hebben ondergaan
 en ook door de kracht van motoren kunnen worden gedreven, wordt
er tegenwoordig allerlei z.g. kunstdrukwerk op vervaardigd. Sommige van
deze persen zijn ook ingericht voor hoog- of reliefdruk, waarbij een
letter. of ornamentvorm in het papier omhoog geperst wordt. Op deze
wijze worden b.v. omslagen. voor reclamedrukwerk in sprekenden reliefdruk
 vervaardigd.
Onder de nieuwere vindingen, welke dienen om de boekdruksnelpers
steeds hooger productievermogen te geven, behoort het automatisch inlegapparaat.
 Terwijl het inleggen van de vellen papier in de pers tot voor
betrekkelijk korten tijd geschiedde door inleggers, in den regel jeugdige
of vrouwelijke werkkrachten, wordt deze arbeid hoe langer hoe meer
verricht door toestellen, die op de inlegtafel der pers worden aangebracht
en die geheel automatisch de vellen papier aanvatten. Een aantal riemen
papier wordt op de inlegtafel geplaatst; het apparaat neemt deze vellen
sen voor één op en schuift deze vooruit naar de knijpers, die de vellen
om den cylinder moeten voeren. Op zeer verschillende wijze, hetzij door
lucht-zuiging, hetzij door strijkraderen, of op andere wijze, is dit belangrijk
vraagstuk opgelost in toestellen, van welke reeds een groot aantal in
rele drukkerijen van ons vaderland in gebruik zijn.
De vouwmachine, die in de boekbinderijen eene groote rol speelt,
wordt hier en daar rechtstreeks aan de boekdruksnelpers gekoppeld, ter
plaatse waar zich anders de uitlegtafel bevindt, zoodat de bedrukte vellen
terstond door de machine gevouwen. worden.