118

MEIsENBACH te München werd uitgevonden. In het mechanisch gedeelte
ler autotypie werden door hem en 0.2, door CARL ANGERER te Weenen
‘die, vóór zijne vestiging aldaar, ambtenaar was bij de Topografische
Inrichting te 's-Gravenhage} nog vele verbeteringen aangebracht.
De autotypie heeft thans haar hoogtepunt bereikt door de uitvinding
van den drie- en vierkleurendruk (chromotypie). Voor drie- of vierkleurendrukelichés
 moeten drie of vier fotografische opnamen gemaakt worden
whter een draaibaar raster en een z.g. Kleurenfilter, dat telkens eene
Ïmdere groep stralen uit het spectrum doorlaat.
Zoowel het maken dier clichés als het drukken vereischen groote technische
 vaardigheid.
Dit procédé heeft zich in de laatste jaren een uitgebreid arbeidsveld
veroverd en is een geduchte concurrent geworden van de hierna te be-‘preken,
 vroeger uitsluitend voor dit doel gebezigde chromolithografie.

Steendruk.

De steendruk omvat de volgende grafische bedrijven:
le, den eigenlijken steendruk of lithografe;
2e, de chromolithografe;
je. den ofset- of gummidruk;
te. de fotolithografie;
je. den lichtdruk.
Onder deze methoden bekleedt de eigenlijke steendruk of lithografie
:ene voorname plaats.
De steendruk werd omstreeks 1796 door Azors SENEFELDER (in 1771 te
Praag geboren) uitgevonden. De lithografische steen, hoofdzakelijk bestaande
 uit koolzure kalk van tijnkorrelige poreuse samenstelling, word
in prima qualiteit voornamelijk in Solenhofen in Beijeren gevonden; in
den laatsten tijd wordt echter ook eene goede qualiteit uit Griekenland.
etrokken, terwijl ook Fransche stsenen in gebruik zijn, die bijzonder
zoldoen.
Het drukprocédé berust hierop, dat de steen, na voorzien te zijn van
‘eekening of overdruk, geëtst wordt met een mengsel van Arabische
3om en zoutzuur of salpeterzuur. Hierdoor wordt de st en, na bevóchigd
 te zijn, ongeschikt drukverf aan te nemen, terwijl de teekening,
omdat de verf een groot vetgehalte bezit, geen water aanneemt. Wordt
dus de steen bevochtigd, zoo stoot de teekening het water af, wordt ze
daarna van verf voorzien zoo stoof het water de verf af. De teekening
staat zoo vast op den steen, dat als men dezen met terpentijn uitwascht
wel de verf afgewasschen wordt, de teekening echter staan blijft, en,
met verf in aanraking gebracht, deze willig aanneemt. Eerst na slijpen
van den steen met puimsteen (men heeft ook machines voor het slijpen
der steenen bedacht) kan men hem opnieuw gebruiken; een en dezelfde
steen kan jaren achtereen dienst doen.
Het drukken geschiedt òf op de steendrukhandpers òf op de steendruk-