191

methode, zoowel tot het weergeven van voorwerpen van kunst en
industrie, als van gebouwen, stadsgezichten, portretten, enz. terwijl zij
‚ok voor de boekillustratie, met name voor prachtuitgaven en werken op
het gebied der kunst, van veel beteekenis is geworden.

De plaatdruk staat in de druktechniek bovenaan, omdat daarbij meer
Jan bij de andere drukmethoden, de kunstvaardigheid van den drukker
eene hoofdrol speelt. 'Was de plaatdruk in vroeger jaren voor illustratie
van boeken van groote beteekenis, allengs is hij door de veel minder kostoare
 procédés, waarbij van verheven drukvormen gebruik wordt gemaakt,
verdrongen en wordt hij alleen nog toegepast voor kunstplaten en illustraie
 van zeer kostbare prachtwerken. Niettemin blijft de plaatdruk uit
sen oogpunt van kunsttechniek eene groote waarde behouden.
Zij omvat het maken van afdrukken op de plaatdrukpers van het beeld,
Jat in eene metalen plaat is gegraveerd, geëetst of, langs fotografischen
veg daarop overgebracht, met zuren is ingebeten.
Hoewel er tal van manieren zijn, waarop de plaat bij elk dezer methoden
can behandeld worden, laten deze zich toch terugbrengen tot drie hoofdgroepen,
 die ten onzent worden aangeduid met:
19. de Zoper- of staalgrauwre;
20. de etskunst;
30, de heliogravure, ook wel fotogravure genoemd.
De kopergravure behoort, zooals gezegd, met de houtsneekunst, tot de
oudste iddelen van illustratie. In het begin der 17° eeuw geraakte de
noutsneekunst geheel in verval en maakte zij plaats voor de kopergravure,
die toen bijna uitsluitend, althans hier te lande, voor, illustratie gebruikt
werd. In de laatste helft der 19e eeuw heeft de kopergravure echter als
boek-illustratie dit terrein bijna geheel aan de nieuwere procédés moeten
afstaan; voor kunstplaten en voor land- en zeekaarten is zij echter toepassing
 blijven vinden.
Verschillende methoden worden bij het vervaardigen van kopergravures
toegepast, soms afzonderlijk, soms in vereeniging met elkander; de
graveer- en etsmethoden nemen daaronder eene belangrijke plaats in
Vooral portretten worden door de eerste alleen (of in combinatie met de
tweede) en landschappen door de laatste methode met veel effect weergegeven.

Verouderde methoden zijn de reeds van de 15e eeuw bekende schraapmethode
 of z.g. zwarte kunst — waarmede zich ook hier te lande in
vroegeren tijd eenige kunstenaars een welverdienden naam hebben verworven,
 0.a. HouBRAKEN, SCHENK, TroosT, VALK en de beide VERKOLJE’S
— en de in het midden der 18e eeuw uitgevonden aquatinta-methode.
De staalgravure onderscheidt zich van de kopergravure alleen daardoor,
dat zij op een ander metaal werkt, dat eenige voordeelen bij de behandeling
 oplevert. De eigenlijke staalgravure dagteekent eerst van het jaar

Pluatdruk.