26

welke zich uitsluitend of voornamelijk op steendruk toeleggen, terwijl de
plaatdrukkerijen gewoonlijk verbonden zijn aan groote inrichtingen, die
ook boek- en steendruk omvatten. Overigens vormen onder de steendrukkerijen
 de lichtdrukkerijen nog eene speciale groep.
Een kenmerkend onderscheid tusschen de beide hoofdgroepen : de boekdrukkerijen
 en de steendrukkerijen, is voorts, dat bij de eerste in de meeste
gevallen het bedrijf zich bepaalt tot het samenstellen van lettervormen
en het drukken van deze en op andere wijze verkregen hoogdrukvormen,
en dus niet omvat de vervaardiging der clichés voor de verschillende
procédés tot reproductie van afbeeldingen, die vallen op het gebied van
den boekdruk, terwijl bij de steendrukkerijen in den regel verschillende
methoden van reproductie naast elkander toepassing vinden en het
eigenlijke drukken er het laatste stadium van bewerking, ter vermenigvuldiging
 der afbeeldingen, vormt.
Deze omstandigheid brengt van zelf mede, dat er speciale inrichtingen
bestaan, waar men zich bezighoudt met het vervaardigen van clichés
‘zincografieën, autotypieën). Het komt echter ook wel voor, dat boek
of steendrukkerijen zich met het maken van clichés, bij wijze van nevenvedrijf,
 doch hooïdzakelijk voor eigen behoefte, bezighouden.
Naar het soort van werk, dat de boekdrukkeijen leveren, laten zij zich
zeer moeilijk in groepen verdeelen. Er mogen hier en dáar boekdruk:
kerijen worden gevonden, die zich uitsluitend met één tak van het bedrijf,
hetzij courantenwerk, boekwerk of handelsdrukwerk, bezighouden, het
meerendeel is voor alle soorten van werk ingericht, hetgeen natuurlijk
specialiseering in ééne bepaalde richting niet uitsluit; veelal hangt dit
van plaatselijke en andere bijkomstige omstandigheden af.
Evenals de boekdrukkerijen het talrijkst zijn, vindt men deze ook het
meest algemeen verspreid; er is moeilijk een andere tak van nijverheid.
aan te wijzen, tenzij men de uitoefening der verschillende ambachten
daaronder mee zou willen rekenen, die zóó overal verspreid, over de steden
zoo goed als over het platteland, wordt aangetroffen. Nauwelijks is er
tegenwoordig nog één dorp van eenige beteekenis aan te wijzen, waar
niet althans ééne kleine drukkerij, al is het maar van een trappersie en
een paar zetkasten voorzien, wordt gevonden.
Dit feit, gevoegd bij de omstandigheid, dat de mutatiën op dit gebied
nog al talrijk zijn, zoodat voortdurend drukkerijen komen en verdwijnen,
en in aanmerking genomen, dat velen zich boekdrukker noemen, die zelf
dit bedrijf hoegenaamd niet uitoefenen, doch alleen in hunne hoedanigheid
 van boekverkooper, handelaar in kantoor- en schrijfbehoeften, of
boekbinder bestellingen aannemen op drukwerk, dat zij dan op drukkerijen
 van anderen laten uitvoeren, maakt eene zuivere telling van het
aantal in Nederland in werking zijnde boekdrukkerijen buitengewoon
moeilijk, om niet te zeggen onmogelijk. Volgens de gemeenteverslagen
over 1906 bestonden er in dat jaar hier te lande 524 boekdrukkerijen