ij

kunstenaars zich met de versiering hebben beziggehouden. Van verschillende
 boeken uit den tijd der Karolingen zijn de houten banden met
gedreven gouden en zilveren platen belegd en deze met edelgesteenten en
email versierd. Andere boeken uit de 10e en 11e eeuw hebben gesneden
ivoren banden met figuren en relief versierd. De boeken in de middeleeuwen
 werden niet, zooals thans, overeind gezet, maar neêrgelegd.
Vandaar, dat ter versterking de hoeken en middelstukken van brons
gemaakt werden, dat dan met figuren of loofwerk bedekt was. Het leder,
waarmede de houten banden bekleed waren, werd met figuren of ornamen-‘en
 in bas-relief versierd.
Toen ma de uitvinding der boekdrukkunst het aantal boeken sterk
toenam, kreeg ook de boekbinderij grootere beteekenis en werd zij eerst
zen zelfstandig bedrijf. Reeds in 1433 moet te Neùrenberg een boekhindersgilde
 bestaan hebben.
In Nederland, waar reeds in de 15e en 16 eeuw het bloeiende
boekdrukkersbedrijf tevens de boekbinderij tot ontwikkeling bracht,
en gedurende den tijd der Hervorming duizende bijbels en psalmboeken
 werden gedrukt en gebonden, zoowel voor het gebruik in
eigen land als voor het buitenland, stond in de 17e eeuw de kunst
van het boekbinden zeer hoog. Vooral herinnert nog de naam der
MaanussEN aan de artistieke banden, door Nederlandsche boekbinders
in de 17e eeuw vervaardigd. Deze binders, Maanus HENDRIEsz, de vader,
en zijne beide zonen, HENDRICK en ALBERTUS Magnus, hebben zich in
de tweede helft der 17e eeuw te Amsterdam boven al hunne vakgenooten
onderscheiden door de groote kunstvaardigheid, waarmede zij hun
smaakvollen arbeid tot stand brachten. Zij bonden voor bijna alle groote
inrichtingen te Amsterdam en werkten ook veel voor de ELsEvIErs en
BLAEU’s (zie ook hiervoren bij de beschrijving van boek-, steen- en plaatdruk).
 Gelijktijdig met de MaasussEN was er te Amsterdam nog een boekvinder
 van beteekenis werkzaam, n.l. BRUNO SPANCEERDER. Vooral voor
rekening van Joodsche en Christen-kooplieden werden gedurende de 17e
seuw groote massa’s Hebreeuwsche gebeden- en andere boeken te Amsterdam
 gedrukt en gebonden met het doel om deze in Duitschland, Polen
en Rusland in te voeren en te verkoopen, meestal door de daar gevestigde
Nederlandsche handelshuizen.
Tn de tweede helft der 18e eeuw begon de boekbinderskunst hier, evenals
elders, achteruit te gaan; het werk werd karakterloos en het bedrijf
kwijnde. Lang heeft het geduurd, eer de boekbinderij uit dien toestand van
verval werd opgeheven.
De banden, in het einde der 18s eeuw en in de eerste helft der 19e eeuw
in ons land vervaardigd, waren, behoudens enkele uitzonderingen, van
weinig beteekenis. Nieuw uitkomende boeken verschenen òf ingenaaid,
òf, wanneer men, zooals bij dichtbundels en almanakken, het toppunt
van weelde wilde bereiken, gecartonneerd. Eigenlijke banden, naar den