137

groote uitgaven en het uitvoeren van speciale orders voor bijzondere
kunstwerken en gelegenheids-albums, maar ook de productie van kantoorboeken.
 Werden deze laatste in de tweede helft der 19° eeuw bijna uitsluitend
 en op groote schaal ingevoerd, thans voorziet de eigen nijverheid
 voor een groot deel in de behoefte, terwijl bovendien een belangrijke
export plaats heeft, niet alleen naar de Nederlandsche Koloniën in Oosten
 West-Indië, maar ook naar Zuid-Afrika en de Vereenigde Staten van
Amerika.
-Ook boekbindwerk, zoowel luxe- als handelswerk, wordt in toenemende
mate uitgevoerd. Banden in leer en linnen vinden hun weg naar België
en Frankrijk, bijbels en kerkboeken — een speciaal soort bindwerk, waarin
Nederland, zooals gezegd, van ouds uitgemunt heeft — naar België, Zuid-Afrika
 en de Vereenigde Staten van Amerika.

IV. BOEKHANDEL.

Het boek in zijn oudsten vorm bestond, zooals bekend, uit beschreven
rollen, welke afzonderlijke strooken aan elkander geplakt en daarna op
een cylinder gerold werden. Eene smalle er uit hangende of aan den bovenkant
 bevestigde beschreven strook gaf den inhoud aan, zooals tegenwoordig
de rugtitels der boeken. Moesten deze rollen verzonden worden, dan
plaatste men ze verticaal in daarvoor vervaardigde cylindrische doozen of
bussen, welke soms kunstig versierd waren.
De oudste vorm van het boek heeft zich in het gebruik ook tot in
onzen tijd weten te handhaven en wel in de Thors- of wetsrollen bij de
Israëlieten, waaruit in de synagogen bij de godsdienstoefening voorgelezen
 wordt.
Het uit gevouwen en in elkander gestoken vellen bestaande boek, welke
vellen later door draden te zamen werden gebonden, ontstond in de eerste
zeuw onzer jaartelling. Sedert de 4e eeuw kwam dit eigenlijke boekformaat
vrijwel algemeen in gebruik. De verdere ontwikkeling in technische en
artistieke richting volgde daarna geleidelijk.
Het schrijven der boeken, in de vroegste tijden de taak der geleerden,
priesters, enz., daarna die van scholieren en slaven, aan wien de tekst
gedicteerd werd, werd nu langzamerhand algemeener. Het maakte in de
middeleeuwen de voornaamste bezigheid uit van de monniken in de vele
kloosters, later die van leeken-schrijvers, die zich verhuurden, of wel
op eigen gelegenheid het schrijven en verkoopen van boeken als een
middel van bestaan opnamen.
Het karakter van de op zich zelf één geheel vormende bladzijden was
geheel anders, dan dat der lange, gedeeltelijk steeds opgerolde rollen had
kunnen zijn. Deze omstandigheid werkte de toepassing van allerlei
artistieke bewerkingen zeer in de hand. Het boek verkreeg meer en meer
den aard van een kunstwerk, Er vormde zich langzamerhand eene klasse

Beknopt overicht
 van de
geschiedenis
van het boek.