{4

dam werden gezonden. Ook deze vorm van verkoop is weer gewijzigd en
de Amerikaansche leveranciers verkoopen thans het grootste gedeelte van
hun product op levering door bemiddeling van commissiehuizen te Amsterdam
 of Rotterdam; een gedeelte wordt echter ook nog altijd in consignatie
 gezonden. Slechts bij uitzondering wordt eigen handel in deze
Ttikelen in Nederland gedreven; de qualiteitsrisico wordt gedragen door
de afzenders.
De handel in oleo-margarine was tot 1884, toen de stoombooten der
Vederlandsch- Amerikaansche Stoomvaart-M aatschappij om de andere
week Amsterdam aandeden, in de hoofdstad zeer aanzienlijk; daarna is
lij echter bijna geheel te Rotterdam geconcentreerd.

Voor zeer verschillende doeleinden worden de oliën en vetten gebruikt:
LO. gls voedingsmiddel; 20, als geneesmiddel; 3°. als smeermiddel; 49. als
aulpmiddel bij de afscheiding van vluchtige (aetherische)}. oliën; 50. als
verlichtingsmiddel; 60. als grondstof voor de zeepziederij; 79. als grondstof
 voor de bereiding van glycerine; 89. als grondstof voor de kaarsenen
 stearinefabricage ; 90. als bindmiddel voor verven en als grondstof
voor de vernis-, drukinkt-, lak- en linoleumbereiding; 100. als grondstof
voor het maken van caoutchouc-surrogaten en 110. al: grondstof voor
urkschroodolie. die gebruikt wordt bij heft verven en bedrukken van
zatoen.
De voornaamste takken van bedrijf, die hier te lande aan de oliën en
vetten haar ontstaan te danken hebben, zijn : de olie-industrie, de stearineen
 kaarsenfabricage, de margarine-industrie en de zeepbereiding. Deze
vorden hier achtereenvolgens afzonderlijk behandeld.
Voorts staan daarmede in nauw verband de Zak- en vermasstokertjen, die
nder het hoofd „Verfwaren”’ in hoofdstuk X: Chemische Niverheid
 worden behandeld en de Umoleum-fabricage, die in hoofdstuk VI:
Textielnijverheid en Kleedingindustrie op blz. 857
reeds besproken is.

Gebruik en
verwerking der
Jliën en vetten

‚ Ölie,

Worden - dierlijke vetten door middel van uitsmelten (met stoom,
onder druk of op vrij vuur) gewonnen, uit oliezaden verkrijgt men, hetzij
loor persen (slaan), hetzij door eztraheeren, of door toepassing van beide
bewerkingen oliën, terwijl het residu onder den naam van veekoek een
waardevol veevoeder oplevert, behoudens bij de toepassing der extractie-‘methode,
 als wanneer het residu alleen als mest bruikbaar is. Men onderscheidt
 drogende en niet-drogende oliën. Onder de eerste verstaat men
die plantaardige oliën, welke de eigenschap bezitten om, vooral na gekookt
‘© zijn, tot eene harsachtige massa over te gaan als zij aon de lucht zijn
nlootgesteld. in het bijzonder onder medewerking van drooemiddelen

Geschiedenis
en tegenwoordige
 beteekenig.