L

Noord-Brabant (+ 130 arbeiders), 7 in Drente (+ 40 arbeiders), 15 it
Limburg (+ 380 arbeiders) en 1 in Zeeland (+ 10 arbeiders).
Vele van de kleinere fabrieken onder deze 223 waren tevens korenmolens,
 of verbonden met zeep-, vernis-, lak- en smeerfabricage. |
Een overzicht van de ontwikkeling en verbreiding der olie-industrie
veven de kaarten XIII en XIV van den bij deze Beschrijving behoorender
Economischen Atlas.

De bereiding van oliën omvat de volgende bewerkingen: 19. het reinigen;
 20. het kneuzen der zaden; 39. het verwarmen van het meel, er
40. het uitpersen of extraheeren der olie.
Voor het reinigen der zaden door middel van ziften en uitwaaien
gebruikt men draadcylinders van zes- of achthoekigen vorm.
Het kneuzen der zaden, om de celwanden te verscheuren, geschiedde
eertijds — tot het einde der 17e eeuw — uitsluitend door stampers. In
het begin der 18e eeuw werden echter in de lijnolieslagerijen loodrecht
staande draaiende molensteenen (z.g. kollergangen) ingevoerd, waaronder
het oliezaad werd verbrijzeld en fijngemalen.
Tegenwoordig worden de stampers zoo goed als niet meer gebruikt. Het
vermalen der zaden heeft nu plaats door walsenkwetsers, in kollergangen
of ook wel tusschen horizontale, over elkander schurende molensteenen.
De walsenkwetsers veroorzaken slechts eene groote kneuzing der zaden,
die dan in de kollergangen verder fijngemalen worden. De van onder de
walsen komende massa wordt, vóór zij onder de steenen komt, besproeid
door haar in een bak met water flink dooreen te werken en dan twee tot
vier uren rustig te laten staan, om de zaden zooveel mogelijk met water
te verzadigen.
De kollergangen zijn van harde steen gemaakt of bestaan in gietijzeren
vaderen.
Het verwarmen van het meel geschiedt hoofdzakelijk bij zaden met
slijmachtige bestanddeelen om het afvloeien der olie te bevorderen; in
reservoirs met heet water of stoom wordt het meel daartoe omgeroerd met
een langs den bodem strijkend, mechanisch gedreven roertoestel. Daar het
meel meestal tweemaal geperst wordt (voorslag en naslag) om er vol
doende olie aan te onttrekken. gebruikt men voor iedere bers een vooren
 nawarmer.
Het persen van het meel heeft zonder verwarming plaats. wanneer
betere soorten olie bereid worden. De aldus genrodnceerde soorten heeten
koud geslagen oliën.
Het al of niet verwarmde meel wordt in stevige, doch poreuze perszakken
 gepakt en zoo in de pers gebracht.
Het persen heeft op drieërlei wijze plaats: met de wigpers. de hydraulische
 pers en de wringpers.
De eerste methode is de oudste: zij werd hier te lande vroeger algemeen

Bereiding var
de producten.