24

zuur of andere stoffen, ten einde hare gemakkelijke verbranding te bevorderen.

Het bijproduct glycerine, dat vóór 1864 verloren ging, wordt geneutraliseerd
 met kalk en, na afscheiding van het gips, ingedampt en gezuiverd
 door rafiineeren of distilleeren (zie ook het onderdeel …Zeep’’ van
dit hoofdstuk).
Door de opkomst der stearinekaarsenfabrieken is de invoer van palmolie
 sterk toegenomen. In 1847-1856 vond in Nederland nog slechts
een invoer van gemiddeld 361.000 Kg. palmolie per jaar plaats; in
18971606 daarentegen van gemiddeld 23.140.685 Kg. waartegenover
slechts een uitvoer stond van gemiddeld 7.503.940 Kg. per jaar. Deze
grondstof is uitsluitend afkomstig van de Westkust van Afrika; een
groot deel wordt echter niet rechtstreeks, maar over Croot-Britannië en
Hamburg te Rotterdam aangevoerd (zie ook de bespreking van palmolie
0 blz. 479).

De Nederlandsche
 stearinekaarsen-



Handel in de
producten.

In Nederland zijn de eerste stearinekaarsenfabrieken opgericht na het
midden der 19° eeuw, en wel te Amsterdam en te Gouda. Ofschoon
men nimmer was verwerkte, noemde men toch het fabrikaat met handelsoogmerken
 waskaarsen. In beide fabrieken werd naar het oude verzeepingsprocédé
 gewerkt: ontleding der vetten door kalk en der verkregen kalkzeep
 door zwavelzuur. In 1857 en 1858 zijn beide ondernemingen overgegaan
 tot het invoeren der zwavelzure verzeeping. In elk der beide
tabrieken werden in 1861 reeds ongeveer 450.000 Kg. palmolie en talk
verwerkt.
Omstreeks 1865 verrezen nog 3 andere stearinekaarsenfabrieken in ons
land, namelijk 2 te Amsterdam en 1 te Schiedam. De laatste liquideerde
in 1868 en ging in eigendom over aan een consortium, dat in 1869 de
fabriek verbouwde en vergrootte. In 1883 werd daarbij eene kistenmakerij
opgericht. De twee mieuwe Amsterdamsche fabrieken bestonden nief
lang en ook de oude waskaarsenfabriek te Amsterdam is voor eenige
jaren opgeheven.
Ten gevolge daarvan bestaan thans in ons land nog slechts 2 stearinexaarsenfabrieken,
 1 te Goud a met + 600 arbeiders en 1 te Schiedam
met £ 580 arbeiders, die beide echter op groote schaal werken. vooral
700r export.
Aan de fabriek te Gouda werd in 1881 eene kistenmakerij verbonden,
in 1898 eene glycerinefabriek en in 1909 eene stoomzeentabrielk

De door beide kaarsenfabrieken geproduceerde stearine wordt deels in
den vorm van kaarsen, maar voor een niet onbelangrijk deel ook als zoodanig
 (in koeken en blokken) afgeleverd en wel voornamelijk naar die
landen, waar een hoog invoerrecht op kaarsen wordt geheven.
Terwijl in de jaren 1847—1856 nog gemiddeld 26.000 Kg. stearine
per jaar méér werd ingevoerd dan uitgevoerd, bedroeg de uitvoer van