197

13.000 Kg. per jaar, in 1857-1866 gemiddeld 19.000 Kg. in 1867-1876
gemiddeld slechts 2.000 Kg.), sindsdien is daarin eene wijziging gekomen
en wordt er múér was ingevoerd dan uitgevoerd. Van 1877-1886 bedroeg
 de móér-invoer van gebleekte was gemiddeld 105.000 Kg pe
jaar, van 1897—1906 zelfs gemiddeld 469.000 Kg. per jaar, terwijl die
móér-invoer sedert minder epe is geweest en in 1910 bedragen heeft
114.765 Kg.
In 1910 werden volgens de cijfers der Nederlandsche Statistiek van
den in-, uit- en doorvoer ingevoerd 1.507.163 Kg. gele of ongebleekte
was (hoofdzakelijk uit de Vereenigde Staten van Amerika en uit Duitschland)
 en 645.299 Kg. gebleekte was (grootendeels uit Duitschland, Groot-Britannië
 en de Vereenigde Staten van Amerika).
Uitgevoerd werden 526.906 Kg. gele of ongebleekte was (voornamelijk
naar Duitschland en Rusland) en 530.534 Kg. gebleekte was (hoofdzakelijk
 naar Duitschland, Frankrijk en Groot-Britannië). Onder de ongebleekte
 was is ook begrepen plantenwss, met name de carnaubawas, waar:
mede hijenwas vaak vermengd wordt.
Een 12-tal wasbleekerijen worden in Nederland gevonden en wel te
Utrecht, Bussum, Zwolle, Sittard en Zutphen en voorts
im Noord-Brabant te Aalst, Beek, Breda, Hoeven, Moergestel,
 Roozendaal Stratum en Tilburg.
Tlet product wordt gebruikt voor de vervaardiging von waskaarsen,
wasfakkels en nachtlichten, als modelleermateriaal, voor het inwrijven
van vloeren en meubelen (opgelost in terpentijn), voor de bereiding van
sommige kitten en smeren, in de pharmacie, bij het batikken, tot het
maken van wasrollen voor phonografen, tot het stijven van getwijnd
garen, voor de vervaardiging van waspapier en wasdoek, enz. In vele van
deze gevallen wordt thans echter bijenwas door surrogaten, als stearine,
parnfiine, ceresine (mineraalwas uit ozokeriet) en plantenwas, vervangen.

In ons land werden vroeger een groot aantal waskaarsenmakerijen
gevonden, vooral in Noord-Brabant. In 1819 waren er 71 in die provincie,
in 1873 60; in het geheele land 111. 'Thans zijn er nog slechts enkele over,
o. a. te Asten, Beek-en-Donk, Breda, Eindhoven, Maasbree,
 Warmond en Zwolle. Uitvoer van dit product heeft op
hescheiden schaal plaats naar Portugal en Zuid-Amerika.
C. MINERALE OLIËN.

Tot de minerale oliën worden gerekend, zoowel de in de aarde voorzomende
 vloeistof petroleum (aardolie), als de door distillatie uit steenen
 bruinkolen en bitumineuze lei verkregen producten. De distillatieproducten
 uit steenkool worden behandeld in hoofdstuk X: Chemische
Nijverheid en Zetmeelindustr ie onder het hoofd: „Het vas
en zijne bijproducten’!

Waskaarseumakerij,


Oorsprong, geschiedenis,
 verbreiding,

samenstelling
en eigenschap:
pen der
petrolenm.