546

bloemigen, groeit in Midden- en Noord-Europa in het wild, voornamelijk
in vruchtbare graslanden op zand- en kleigrond, in ons land vooral langs
de groote rivieren, Naar het schijnt wordt de wilde karwij te onzent ook
wilde komijn genoemd, welke naam aanleiding kan geven tot verwarring
met de echte komijn, eene Zuid- Europeesche plant, waarvan de vruchtjes
le bekende kruiden van de Leidsche of komijnekaas leveren. Verbouwd
wordt de karwij het meest in Nederland, Denemarken, Zweden en Noorwegen;
 in Duitschland en België is de teelt van weinig beteekenis. Van
le geteelde karwij wordt de Nederlandsche algemeen als de beste be
schouwd, vervolgens die van Denemarken, Zweden en Noorwegen.
De beteelde oppervlakte bedroeg in:

1871/1880
1881/1890
1891/1900
1901/1905
1909
1910

gemiddeld 1.512 H.A.
2801
3.380
5.033
7.114
7693

Uit deze cijfers blijkt, dat de teelt in belangrijke mate is toegenomen.
Het belangrijkst is de teelt in Groningen, Noord-Holland en Zeeland,
welke drie provincies te zamen 84,5 pCt. van de met karwij beteelde
‚ppervlakte omvatten.
De opbrengst loopt sterk uiteen, nl. van 750 tot 1750 Kg. per H.A;
in 1910 bedroeg de opbrengst ca. 1165 Kg. per H.A, in het geheel
ongeveer 8.990.000 Kg. Het zaad wordt verkocht in baaltjes van 50 Kg.
‘erwijl het stroo als veevoeder, strooisel of grondstof voor de cartonndustrie
 dient.
De aetherische olie, welke het karwijzaad bevat, geeft daaraan een
womatischen reuk en smaak. Vandaar, dat de zaden in sommige streken,
vooral in Duitschland, veelvuldig gebruikt worden bij het bereiden van
allerlei spijzen en gebak en hier te lande, bij gebrek aan Komijn,
voor het kruiden der Leidsche kaas. Vroeger ging de grootste hoeveelheid
karwijzaad naar de likeurstokerijen ter bereiding van bepaalde likeureri
(kummel). Tegenwoordig gebruiken de likeurstokers echter niet meer de
zaden zelf, maar de daaruit bereide aetherische olie, zoodat de fabricage
van deze olie, die in Sommige gevallen ook als geneesmiddel wordt
aangewend, langzamerhand een belangrijke factor in de industrie der
aetherische oliën geworden is. Het grootste deel der productie van karwijzaad
 wordt naar het buitenland, met name Duitschland, uitgevoerd.
Koriander wordt hier niet in het groot verbouwd; de vruchten warden
voornamelijk gebruikt in banketbakkerijen, in de apotheek en bij de
labricage van likeuren; de korianderolie komt o.a. bij de bereiding van
'eukwerk te pas.
Venkel wordt hier alleen in de omstreken van N oordwijk op bescheiden