356

zelve erkend, dat het nog lang zou kunnen duren, alvorens het procédé
in de practijk toegepast kan worden. Vermelding verdient, dat b.v. bij de
indigo sedert de uitvinding der kunstmatige bereiding 16 jaren verloopen
zijn, vóór op groote schaal met de fabricage begonnen kon worden.

Gebruik en
bewerking van
eaoutchoue.

Vóór de caoutchouc in de industrie bruikbaar is, moet zij nog een
zuiveringsproees ondergaan, hetgeen geschiedt door walsen. onder toevoer
 van water.
Van de grootste beteekenis voor de caoutehouc-industrie is echter het
vulcaniseer-proees, dat in 1839 door den Amerikaan NELSON GoOODYEAR
is uitgevonden; uit oude bescheiden blijkt echter, dat in 1837 de heer
VAN GEUNs te Haarlem aan de marine en het Nederlandsch-Indische
Gouvernement gomelastieken brandspuitslangen leverde, die zoowel bij
felle koude als bij zomerhitte haar buigzaamheid behielden; hieruit mag
men afleiden, dat deze landgenoot in 1837 de vuleanisatie heeft gekend
en toegepast, welke opvatting gesteund wordt door het feit, dat in een
dagboek van den heer Van Gruss van het jaar 1828 reeds zwavel als
onderdeel der recepten voor verschillende artikelen voorkomt. Het vulcaniseeren
 bestaat in het vermengen van de caoutchouc met zwavel en
daarop volgende verhitting. Bij die bewerking wordt zwavel opgenomen,
hetgeen echter ook op andere wijze kan worden bereikt. In 1846 vond n.l.
PARKER, dat caoutchouec zich ook bij gewone temperatuur laat vulcaniseeren
 en wel door inwerking van eene oplossing van chloorzwavel in
zwavelkoolstof. Dit proces noemt men koude vulcanisatie. Terwijl de
onbewerkte caoutchouc bij koude hard en broos, bij hitte week wordt,
behoudt de gevulcaniseerde caoutchouc binnen ruime temperatuurgrenzen
hare elasticiteit en wordt zij bij warmte niet zacht; ook verhoogt het
vulcaniseeren het weerstandsvermogen tegen de inwerking van chemizaliën
 en oplosmiddelen.
Door bij het vulcanisatieproces bepaalde regelen te volgen kan men
zachte, half-harde en harde caoutchouc verkrijgen.
Uit zachte caoutchouc wordt radeer-gomelastiel: vervaardigd; dit is wel
aet oudste gebruik, dat van deze grondstof wordt gemaakt; reeds in het
laatst der 18e eeuw was het z.g. „vlakgom’’ bekend. Voorts worden er
ballen, voetkleeden, matten, slangen, rijwiel, automobiel- en rijtuig:
banden, drijfriemen, pakking, kleppen, buffers, stempels, schoenen, waterlichte
 kleedingstukken, sponsen en talrijke andere technische, chemische
en medicinale benoodigdheden uit gemaakt. Bij de vervaardiging van
weefsels van caoutchouc worden de gummi-draden als ketting gebruikt:
en met katoen of zijde verwerkt.
Van half-harde caoutchous worden kammen en dergelijke artikelen
gemaakt, terwijl de harde caoutchouc (eboniet) gebruikt wordt voor verschillende
 voorwerpen, die vroeger uit hoorn werden vervaardigd. Daartoe
wordt de ruwe rubber, behalve met loodwit, krijt zinkwit ot andere