570

landbouwbedrijf gebruikte kunstmeststoffen zijn de voornaamste de Zaliouten,
 het Phomasslakkenmeel en. de Chalisalpeter.
De kalizouten, waarvan de belangrijkste zijn het kaïniet en het carnalliet
 en, de daaruit bereide producten, het kaliumsulfaat en het kaliummagnestumsulfaat,
 zijn uitsluitend afkomstig uit de groote kaligroeven
van Noord-Duitschland, waar zij in uitgestrekte lagen boven steenzoutbeddingen
 worden aangetroffen. Bij den aanvang der ontginning van de
zoutgroeven bij Stassfurt en Leopoldshall (in 1857) werden de kali
zouten als waardeloos weggeruimd; sedert ongeveer 1860 echter worden
zij op groote schaal geëxploiteerd, en thans vormen zij de grondslagen
der belangrijke Duitsche kali-industrie. Zij worden door + 45 maatschappijen
 geproduceerd, die een gemeenschappelijk verkoopsyndicaat
hebben gevormd met het doel het verbruik van kalizouten in den landbouw
 te bevorderen, overproductie tegen te gaan en uniforme prijzen
vast Le stellen.
Toen in den loop van 1909 het voortbestaan van het kalisyndicaat be-‘reigd
 werd, heeft de Duitsche Regeering ingegrepen, opdat de voordeelen
van het monopolie, dat Duitschland in zijne kalimijnen bezit, in de eerste
plaats aan het land zelf ten goede zouden komen. In 1910 is door den
Rijksdag eene wet aangenomen, waarin zeer ingrijpende voorschriften
betreffende de productie en den afzet van kalizouten worden gegeven (1).
De in 1909 in Duitschland geproduceerde hoeveelheid kalizouten be-‘droeg
 673.865.200 Kg.; het grootste gedeelte daarvan wordt als kunstmest
gebruikt en naar alle oorden der wereld uitgevoerd; de rest dient tot
vereiding van kalium- en magnesiumverbindingen (0. a. kalisalpeter).
De tabel op blz. 571 geeft een overzicht omtrent het verbruik van
«ali in den landbouw in de verschillende landen.
Bij diepboringen, door den dienst der Rijksopsporing van delfstoffen
verricht, zijn ook in Nederland kalizouten gevonden en wel in de nabijheid
 van Winterswijk (zie ook hoofdstuk I: M jnbouw, StbeengSroeven
 en Veenderij op bladz. 5). Ook in Rusland, in Oost-Galicië,
 in de Pundjab, in Perzië en in de Vereenigde Staten van
Amerika zijn kalizouten aangetroffen, doch tot op heden niet in zoo
velangrijke hoeveelheden als in Duitschland.
Het Thomasslakkenmeel, bestaande uit de lijngemalen slakken, die
ontstaan door de toepassing van het procédé-Thomas bij de vervaardiging
van staal, dat ten doel heeft de phosphor uit het ruwe ijzer te verwijleren
 (zie ook hoofdstuk II: Ertsen en Metalen op bladz. 34), is
grootendeels afkomstig van de Duitsche ijzer- en staalfabrieken; in 1910
voerde Duitschland 415.627.000 Kg. Thomasslakkenmeel uit, waarvan
104.256.700 Ke. naar Nederland.

(1). Een uitvoerig overzicht van den inhoud dezer wet is opgenomen in
‘Handelsberichten» No, 473 van 7 Juli 4910.