57
el

en wel te Eindhoven, waar bet hout der populieren langs de vele
stroompjes van zuidoostelijk Noord-Brabant, dat voor de klompenmakerij
werd gebruikt, ook eene goede grondstof voor de stokjes van de lucifers
opleverde. Aanvankelijk werd ook hier begonnen met de vervaardiging
van lucifers met witte phosphorus in de koppen, die in ronde spanen
doozen werden verpakt. Weldra werden ook elders lucifersfabrieken
opgericht, 0.9. te Deventer, Amerstoort, Apeldoorn en Breda, De
nethode van bewerking en de samenstelling der luciferskoppen ondergingen
 spoedig wijziging, want ook hier voerde men de fabricage der
Zweedsche lucifers in, terwijl in de wijze van vervaardiging daarvan
geleidelijk nog een aantal verbeteringen werden aangebracht.
Sedert 1901 is het verwerken van witte phosphor in Nederland overs
eenkomstig een internationaal verdrag bij de wet verboden.
De koppen der veiligheidslucifers bestaan tegenwoordig meest uit
kaliunchlofaat, zwavel, eene kleurstof (iĳjzeroxyde) en lijm of dextrine
als bindmiddel; velerlei andere stoffen worden daaraan nog in verschillende
 verhoudingen toegevoegd. De wrijfvlakken worden bestreken met
sene massa, hoofdzakelijk (ca. 50 pCt.) bestaande uit roode phosphor, en
verder bevattende zwavelantimonium en eene kleurstof (roet), door middel
van lijm bijeengehouden. De houtjes worden door vernuftig gevonden
machines op maat gesneden, in paraffine gedrenkt en vaak ook geverfd.
Ook de doosjes worden machinaal in de fabrieken vervaardigd. waarna
de lucifers automatisch er in worden verpakt.
Het zoeken naar nieuwe verbeteringen in de fabricage der lucifers,
o.a. naar een praeparaat voor de koppen, waardoor het mogelijk wordt.
lucifers, die geen phosphor bevatten, ook aan te steken zonder een geprepareerd
 wrijfvlak noodig te hebben, heeft de aandacht van chemici in
uime mate beziggehouden. Dit doel kan thans on verschillende wiizen
vrijwel bereikt worden geacht.
Om de onderlinge concurrentie der vele fabrieken tegen te gaan, welke
bet bedrijf deed kwijnen, werd in 1880 de naamlooze vennootschap
„Vereeniging der Nederlandsche Lucifersfabrikanten’’ opgericht, waarin
alle fabrieken, behalve die te Breda, werden opgenomen. De fabrieken
te Deventer, Amersfoort en Apeldoorn werden nu stop gezet en bet
bedrijf geheel te Eindhoven geconcentreerd. Daar is thans eene
groote fabriek, waarin + 350 arbeiders werkzaam zijn en waar dagelijks
+ 400.000 doosjes geproduceerd worden. Te Breda zijn nog 2 zelfstandige
 lucifersfabrieken in werking met + 300 arbeiders.
Van de grondstofien wordt het hout (espen- en populierenhout) tegenwoordig
 hoofdzakelijk uit Rusland betrokken en de roode phosphorus
van de verkooptrust der Britsche, Duitsche en Fransche fabrieken.
Het Nederlandsch fabrikaat wordt, behalve in het binnenland, waar
het in een groot gedeelte der behoelte voorziet, ook in niet onbelangrijke
nota in het hultenland verkocht: van nos geen 70 millioen doosjes In