en

Kaas- en boterkleursels zijn òf mengsels van teerkleurstoffen (in den
bandel komende onder den naam van botergeel), òl zij worden bereid uit
saftor, orlean, kurkuma (uit Indië en China), drie geelroode kleurstoffen
van plantaardigen oorsprong, terwijl voor kaaskleursel een enkel maal
ook safraan, van de in Frankrijk en Spanje groeiende safraanplant, dient.
Boterkleursel uit teerkleurstoffen bestaande, wordt door de margarineindustrie
 gebezigd, terwijl het kleursel van plantaardigen oorsprong voor
natúurboter dient.
fiet kaasstremsel wordt zoowel in het binnen- als in het buitenland
verkocht; in de behoefte hier te lande aan boterkleursel wordt voor een
vergroot gedeelte door het Nederlandsche fabrikaat voorzien,

23. Koolzuur.

In gecomprimeerden toestand vormt koolzuur een zeer belangrijk
nandelsartikel. Dit is òf natuurlijk koolzuur òf koolzuur verkregen door
ontleding van mineralen, met name magnesiet, door uitgloeien, òf koolzuur,
 dat in sommige industrieën als nevenproduct wordt verkregen. Het,
kunstmatige koolzuur moet, vóór het door comprimeeren en afkoelen
vloeibaar wordt gemaakt, worden gereinigd. Het koolzuur, dat in stalen
cylinders in den handel wordt gebracht, wordt gebruikt bij de fabricage
van minerale wateren en mousseerende dranken, bij het uitschenken van
vier, als brandbluschmiddel, bij het gieten in de iijzergieterijen en bij het
vervaardigen van ijs.
Te Rotterdam is eene fabriek gevestigd, die op groote schaal dit
bijkans overal ter wereld gebruikte artikel voortbrengt. Deze fabriek
werkt niet alleen voor het binnenland, maar ook voor overzeesche landen.
b.v. voor Nederlandseh Oost-Indië en Zuid-Afrika

24, Magnesia en Magnesiet.

In Nederland wordt eene vrij belangrijke hoeveelheid ruw magnesiet-“rts
 uit Griekenland (van het eiland Euboea) aangevoerd.
Ten deele wordt dit verwerkt tob magnesia alba en magnesia usta
(0.2. in fabrieken te Amsterdam en te Kampen); van de totale
productie dezer artikelen gaat ongeveer 40 pCt. naar Duitschland, een
gelijk gedeelte naar Groot-Britannië en het overige naar andere landen.
In Nederland zelf en in de Nederlandsche Koloniën worden jaarlijks
slechts enkele duizenden kilo’s verbruikt.
Ook wordt het ruwe magnesiet-erts hier te lande, 0. a. in fabrieken te
Amsterdam, Vlaardingen, Zaandam en Zoeterwoude,
gemalen en uitgegloeid, somtijds ook ter winning van het kooleuur, waarvan
 het een hoog percentage bevat, doch hoofdzakelijk ter wille van het
overblijvende product, dat onder den naam van gebrand magnesiet weder