IO

van het buitenland, met name van Frankrijk en Duitschland, te kampen
hebben.
Er zijn drie verschillende wijzen om uit rijst stijfsel te bereiden,
d.w.z. het zetmeel der korrels af te scheiden van de plantenlijm (gluten)
en van de plantenvezels. Men kan dat doen door middel van gisting,
door inwerking van soda en door electrolyse. Deze laatste bewerking is
de nieuwste, doch schijnt tot nog toe geen voldoende uitkomsten te
hebben gegeven; de chemische bewerking door middel van soda is tot
dusver nog de meest geschikte bevonden. De afval, dien de stijfselfabrikant
verkrijgt, heeft ook nog waarde: een klein deel van de afgescheiden
plantenlijm komt als dextrine in den handel, het grootste deel wordt
met de vezelstof tot koeken geperst en als een gezocht veevoeder in den
andel gebracht.
Het is voornamelijk de rijst uit Birma, die, hard van korrel en minder
smakelijk, tot stijfsel wordt verwerkt.
Voor het vervaardigen van tarwe-stijfsel worden zachte en zetmeelrijke
 tarwesoorten gebezigd. Ook bij het bereiden van deze stijfsel maakt
men gebruik van de gistingsmethode of van het chemisch proces. Dit
product vindt o.a. afz t in Groot-Britannië.
Nadat men de stijfsel uit het tarwemeel heeft gewonnen, houdt men
heb z.g. gluten over, welke kleverige, doch voedzame, stikstofhoudende
stof men gebruikt om een bepaald soort brood van te bakken, hoofdzakelijk
 ten dienste van lijders aan suikerziekte (zie ook het XTe hoofd.
stuk: Voedings- en Genotmiddelen onder het hoofd Granen”
2m onder ‚Brood, Koek n Beschuit’’).
Van mais-stijfsel is de productie in Nederland gedurende de laatste
lien jaren aanzienlijk grooter geworden; het grootste gedeelte daarvan
wordt in Nederland geplaatst, de Test hoofdzakelijk in Groot-Britannië,
De maisstijfsel wordt hier te lande vervaardigd in den vorm van stukken
en van poeder. De poederstijfsel vindt voornamelijk afzet bij de textiel
ndustrie.
Br worden thans in Nederland 11 stijfselfabrieken gevonden neft
t 420 arbeiders en wel te-Nijmegen


Kooe a/d Zaan

[

voor maisstijfsel

Oostzaan.
Roosendaal .
Utrecht .
Wormerveer
Zaandam

»
3

3
tarwestiifsel

rijst- en maisstijfse]
rijststijfsel
tarwestijfsel

L
3

‚4

Totaal . ‚11 stijfselfabrieken

met

30 arbeiders.
85
15
10
190
50
10
5

met + 490 arbeiders