RG

Aardappelmeel, Een grooten omvang verkreeg de productie van zetmeel, toen men de
Di aardappelen als grondstof daarvoor ging gebruiken.
j In ons land werd hiermede op zeer beperkte schaal een aanvang
gemaakt tusschen de jaren 1835 en. 1840 te Oosterbeek en te Gouda,
terwijl in 1838 ook eene kleine aardappelmeelfabriek werd opgericht te
Tonden, gemeente Brummen, door den 19-jarigen, industrieel WILLEM
ALBERT SCHOLTEN, zoon van een Gelderschen predikant, die later de
grondlegger is geworden van de bloeiende en veelzijdige industrie der
Groninger Veenkoloniën. Het fabriekje te Tonden, waar bij een werktijd
van 12 uren 34 H.L. aardappelen per dag werden verwerkt, bestond niet
lang. In het jaar 1839 werd de zaak uitgebreid en verplaatst naar Warnsveld;
 daar werd door ScHoLTEN de Îabricage van verfwaren, aardappelmeel
 en. sago ondernomen. Ook dit was echter slechts van korten duur,
want in 1841 brandde de fabriek af, en daar het korte tijdsbestek van
zijn verblijf te Warnsveld reeds voldoende had geleerd, dat de aardappelmeel-industrie
 een zeer rendabel bedrijf zou kunnen worden, mits zij
slechts in eene meer geschikte streek werd ondernomen, begaf SCHOLTEN
zich nog in hetzelfde jaar naar Groningen, om daar zijn geluk te
beproeven.
Van het bestuur dezer stad kreeg hij weldra een deel van het Foxholster
bosch in erfpacht, en in den herfst van het jaar 1842 was zijne eerste
aardappelmeelfabriek in de provincie Groningen in werking. Ook in deze
vieuwe Íabriek was echter het bedrijf nog uiterst primitief ingericht. De
drijfkracht werd geleverd door een rosmolen, door één paard in beweging
gebracht; dagelijks werden niet meer dan 75 HLT. aardappels verwerkt.
In 1850 verving echter stoomkracht den paardenarbeid en gaandeweg
sreidde de fabriek zich uit en nam de productie toe,
De eerste aardappelmeelfabriek in de Veenkoloniën was zij feitelijk
aiet. Reeds in 1840 was een Amsterdammer, de heer J. A. Boo, te
Muntendam met de bereiding van aardappelmeel begonnen, doch deze
was niet gelukkig met zijn bedrijf, dat dan ook, toen de ondernemer
kort daarna overleed, werd stop gezet.
Iet duurde tot het jaar 1858, eer eene tweede aardappelmeelfabriek
naast die van den heer SCHOLTEN werd opgericht. Wel bloeide vóór dien
tijd in de Veenkoloniën de bereiding van gedistilleerd uit aardappelen.
Niet minder dan 17 branderijen lagen omstreeks 1840 over die streek
verspreid. Maar het bleek weldra, dat deze inrichtingen. het in afzienbaren
lijd zouden moeten afleggen tegen, de graanbramderijen te Schiedam en
elders. De landbouwer in de Veenkoloniën zag daarmee eene zijner beste
cultures met den ondergang bedreigd en het was dan ook stellig eene
uitkomst, dat juist in dien tijd de aardappelmeel-industrie begon op te
zomen en naar meer grondstof te vragen. De ondergang der branderijen
werd door die mededinging natuurlijk nog verhaast; in 1857 waren nog
slechts 5 van deze in werking, n.l. 1 te Stadskanaa Llte Foxhol