399

Het afnemen van het aantal bierbrouwerijen in de laatste halve eeuw
heeft dan ook niet eene vermindering der bierproductie mede gebracht;
integendeel, deze is toegenomen, waartoe, naast de veranderingen,
die in de zeden en gewoonten der bevolking hebben plaats gegrepen, de
groote vooruitgang op chemisch en technisch gebied — met name de wetenschappelijke
 bestudeering der gistingsprocessen en het gebruik van tal
van machines, waaronder de ijs- en koelmachines van het grootste belang
waren voon dit bedrijf — niet weinig heeft bijgedragen. Immers, de groote
verbetering in de hoedanigheid van het bier, die van een en ander het
gevolg was, deed het bierverbruik ten koste van dat van andere alcoholhoudende
 dranken toenemen.
De biernijverheid is echter, zooals reeds werd opgemerkt, in de laatste
jaren meer geconcentreerd in enkele groote ondernemingen, die, door het
verbeterd vervoerwezen, alle gedeelten des lands, ook de meest afgelegen
dorpen, geregeld en vlug kunnen voorzien. Alleen in Limburg en Noord-Brabant
 is het aantal kleine brouwerijen nog groot: Limburg heeft
1 bierbrouwerij op + 1900 inwoners, Noord-Brabant 1 brouwerij op
+ 3500 inwoners.
De grootste ondernemingen op het gebied der bierbrouwerij vindt. men
te Amsterdam (6), 'sGravenhage, Maastricht en Rotterdam
 (2), (zie kaart IX); ook te Amersfoort, Arnhem,
Breda en Hengelo (O.) bestaan groote bierbrouwerijen. Het aantal
arbeiders bij de bierbrouwerijen werkzaam is niet groot; met een betrekkelijk
 klein getal arbeiders wordt eene aanzienlijke productie verkregen. Bij
de ongeveer 300 bierbrouwerijen en mouterijen, waarvan de gemeenteverslagen
 over 1906 melding maakten, werkten in totaal + 2500 arbeiders,
slechts 6 brouwerijen hadden meer dan 100 arbeiders elk. De hiervoren
vermelde 10 grootste ondernemingen werken te zamen met + 135C:
arbelders.

De grondstoffen voor de bierbrouwerij zijn gerst, hop, gist en water.
Uit de gerst wordt, door haar eerst kunstmatig te laten ontkiemen en
later te drogen, aanvankelijk zwak, later sterker (het z.g. eesten), en te
reinigen (door verwijdering van kiempjes, vezeltjes en stof), mout gemaakt.
Naar gelang van het te bereiden bier maakt men zwaar of licht geëest mout.
Door eene scheikundige werking, die bij de ontwikkeling der kiem in de
zaadkorrel plaats heeft, vormen zich uit de eiwitstoffen van de gerstekorrel
enzymen, waaronder hoofdzakelijk de dtastase, die, bij eene temperatuur van
600 à 700 C. en aanwezigheid van water bij het brouwproees, het zetmeel in
maltose (moutsuiker) en deztrine omzet. Het gerstemout wordt niet tot
meel gemalen maar slechts gebroken, waarna er een beslag van wordt
gemaakt en bovengenoemde omzetting plaats vindt. De gewonnen vloeistof
 (heb zoogenaamde wort) wordt alsdan met hop te zamen gekookt.
Na filtreeren en afkoelen wordt gist toegevoegd en treedt het gistings-Grondstoffen


voor de bereiding
 van bet
bier.