610

zoodanige wijze, dat het aroma zich tot den hoogsten graad kon ontwikkelen.

Het gebruik van dit product vond spoedig algemeene verbreiding en
verdrong dan ook gaandeweg de oude Zeeuwsche tabletten tot het bereiden
van den drank, waarmede eenmaal LINNAEUSs zoo ingenomen was, dat hij
den cacaoboom den geslachtsnaam Z'heobroma (godenspijs) gaf. Ook in het
vuitenland, met name in Groot-Britannië en Duitschland, vond het Neder.
'andsche cacaopoeder reeds dadelijk goeden afzet.
Thans wordt het ontvettingsproces langs mechanischen weg, dat uit
den aard der zaak aan de groote ontwikkeling der techniek in den nieuwe.
ren tijd nog belangrijke venbeteringen te danken heeft gehad, door alle
cacaofabrikanten in Nederland, toegepast. In hoofdzaak komt het procédé
op het volgende neer:
De gebrande en gepelde cacaoboonen bevatten ongeveer 50 pCt. cacaoboter
 en ongeveer 50 pCt. andere bestanddeelen. Door hydraulische persing,
 bij eene temperatuur van 70—800 C., wordt een deel van de cacaovoter
 afgescheiden, zóó, dat het overblijvende product dan is samengesteld
aib ongeveer 29 à 32 pCt. cacaoboter en 71 àá 68 pCt. andere bestanddeelen
(zetmeel, eiwit, water, suiker, cellulose, asch, cacao-pigment en theobromine).
 Te gelijker tijd wordt er de eigenschap aan verleend om gemakcelijk
 in kokend water op te lossen.
De fabricage van cacao komt thans òf afzonderlijk òf vereenigd met
chocoladefabricage voor; het laatste is bij de meeste fabrieken het geval.
Zoowel de verschillende bewerkingen, welke de cacaoboonen, van haar
mtrede in de fabriek af ondergaan, als de verschillende werkzaamheden,
die de verpakking, enz. van de producten vorderen, geschieden thans op
de meest economische wijze door vernuftig uitgedachte machinale hulpmiddelen.

Vrij aanzienlijk is gaandeweg het aantal cacao- en chocoladefabrieken
in ons land geworden. Thans bedraagt het 40 met + 3.700 arbeiders,
als volgt over het land verdeeld: Am sterdam 10 fabrieken; Alkmaar
 2; Breda 2; Bussum 1, Deventer 1; ’sGravenhage
 3; Haarlem; Helmond 1; Hilversum 1; Koog a/d
Zaan l;Niĳmegenl; Rotterdam 6; Sloten 1; Weesp 2;
Westzaan 1; Wormerveer 3; Zaandijk 2.
Behalve deze 40 caca0- en chocoladefabrieken zijn er nog een 20-tal
fabrieken van suiker- en chocoladewerken in Nederland, waar cgca0 in
den vorm van half-fabrikaat, alkomstig van andere fabrieken, wordt verwerkt,
 maar welke niet zelf de cacao uit cacaoboonen bereiden.
Amsterdam en omstreken (tot Wormerveer in het N oorden, tot Weesp
en Bussum in het Oosten, tot Haarlem en Schoten in het Westen)
vormen het belangrijkste gewest der cacao- en chocolade-industrie in ons
and. De overige fabrieken zijn over de rest van ons land verstrooid.
De kaarten VIII en IX van den bij deze Beschrivins behoorenden