518

Het bereiden van moutwijn en graanspiritus gaat hand aan hand met
le fabricage van bakkerssist

Geschiedenis
der moutwijn-NM
  Spiritusfa-)ricage,


Zooals reeds hierboven werd aangegeven, is de vervaardiging van gedistilleerd
 uit graan, dus de productie van moutwijn en graanspiritus, vooral
opgekomen te Schiedam en in de omliggende gemeenten. De vroeger zeer
uitgebreide graanhandel dezer stad en hare voor den handel gunstige
geografische ligging deden deze nijverheid daar ontstaan, De jeneverstokerijen
 breidden er zich vooral in de 18e eeuw, toen de visscherij,
waarin velen tot dusver hun brood hadden gevonden, was achteruitgezaan,
 sterk uit.
Terwijl er in de 17° eeuw te Schiedam nog slechts 10 à 12 branderijen
bestonden, steeg dit aantal reeds in 1720 tot 20, in 1792 bedroeg het
220 en in 1798 260. Deze verbruikten Jaarlijks 936.000 H.L. graan, die
124.800 okshoofden jenever leverden.
De jeneverindustrie was dus in de 18e eeuw een belangrijk bedrijf
geworden. Vooral na 1760 waren de uitvoer zoowel als het binnenlandsch
gebruik sterk toegenomen. De uitvoer geschiedde destijds naar onze
koloniën, Noord-Amerika, de Duitsche Staten, België en vooral naar
aroot-Britannië, waar het gebruik zeer aanzienlijk was.
In den benarden tijd van het begin der 19e eeuw hadden de
jeneverstokerijen over ’t geheel nog het minst te lijden, hoewel er jaren
geweest zijn, waarin de uitvoer gering was. In 1819 werden voor de
noordelijke provinciën van Nederland opgegeven: 246 jeneverstokerijen
in Zuid-Holland,4 in Noord-Holland, 25 in Gelderland, 14 in Noord-Brabant,
 212 in Limburg (de toenmalige provincie), 74 in Friesland,
12 in Overijsel, 5 in Groningen en 28 in Drente. De meeste dezer
620 stokerijen waren echter kleine inrichtingen. Naast de Hollandsche
jenever was vooral de Friesche bekend. die echter minder werd uit.
gevoerd.
Na 1830 beleefden ook de branderijen zware dagen. De landbouw
&lt;wijnde. Om daaraan te gemoet te komen werd, in navolging van Engeland,
 eene schaal van invoerrechten op graan ingevoerd, die voor de Schiedamsche
 stokers nadeelig was. Dat bleek uit een adres van de Kamer
van Koophandel aldaar, die zich verzette tegen eene verhooging van het
invoerrecht op graan, op grond, dat daardoor de productiekosten verhoogd
werden, terwijl toch reeds door de werkzaamheid der matigheidsgenootschappen
 in Amerika de uitvoer van jenever sterk afgenomen was. In
1843 stonden dan ook vele jeneverstokerijen stil.
Nadat in 1847 de schaalrechten weer waren afgeschaft en in 1852
vervangen door een: matig invoerrecht op tarwe (dat, na successievelijk
verminderd te zijn, in 1875 geheel is afgeschaft), en de handel in bet
algemeen begon te herleven, steeg van 1854 tot 1864 het aantal branderijen
 te Schiedam aanzienlijk,