e57

7. Meel.

Tarwemeel

Terwijl in overoude tijden het graan, door het in een uitgehold blok
out of mortier te stampen, werd fijngemaakt, kwamen reeds vroeg horizontaal
 liggende harde wrijf- of maalsteenen, verbonden door een spil en
voorzien van inhaksels, in gebruik, waartusschen het graan door de
draaiing van den lossen bovensten steen op den vaststaanden ondersten
werd fijngemalen.
Eeuwenlang is het malen van tarwe en andere granen op deze oude
wijze blijven geschieden, zonder dat er veel vooruitgang in de techniek
van dit bedrijf kwam. Wel werden de primitieve, door menschenhand of
door dieren in beweging gebrachte molens vervangen door water- en
windmolens, maar de methode van bewerking van het graan was in het
zerste gedeelte der 19e eeuw nog schier dezelfde als in. de oudheid en
voor een deel der graansoorten duurt deze toestand, althans hier te lande.
a0g steeds voort. |
De toepassing van den stoom als beweegkracht bracht daarin geen verandering;
 het gebruik van maalsteenen bleef de grondslag van de techniek
van het malen, maar het bedrijf in zijn geheel onderging toch wel eene
avolutie.
Het malen van het graan was destijds in ons land, als in de meeste
andere, kleinbedrijf; het werd door den molenaar voor den bakker of
voor den particulier, die zijn eigen. brood wenschte te bakken, in loonarbeid
verricht en het loon meestal in natura voldaan.
Met de invoering van den stoom begon ook, het eerst in de Vereenigde
Staten van Noord-Amerika, in het begin van de 19e eeuw de bouw van
grootere korenmolens, die den overgang vormden van het kleinbedrijf
2aar de grootindustrie. Weldra vond dit voorbeeld in Europa navolging,
in 1825 in Duitschland, waar te Maagdenburg de eerste stoomgraanmolen
verrees, en in 1826 in Frankrijk.
Flier te lande bleef de oude toestand vrijwel bestendigd, zoolang de
accijns op het gemaal de opkomst der meelindustrie tegenhield. Toen deze
belasting echter in 1851 was afgeschaft en de invoer van graan evenals
le vraag naar meel toenamen, begon men ook hier het maalbedrijf op
grootere schaal in te richten, daarin voorgegaan en voorgelicht door
Fransche deskundigen, en verrezen er naast de oude wind- en waternolens
 enkele stoommeelfabrieken.
De eerste was die, welke in 1856 te Amsterdam werd opgericht; in
hetzelfde jaar volgden fabrieken te Rotterdam en aan de Geestbrug bij
Rijswijk; de laatste werd in Mei geopend en begon te werken met 6 paar
Fransche maalsteenen en eene stoommachine van 50 paardenkrachten ;
wekelijks werden 1500 H.L. tarwe gemalen; het meel vond dadelijk zulk

Geschiedenis
der
maalindustrie,