658

sen vluggen afzet, dat al spoedig besloten werd eene tweede fabriek naast
de andere te bouwen, hetgeen in 1859 geschiedde. Spoedig kwamen er
meer fabrieken in alle deelen van het land, te Vlaardingen, te Roermond,
te Goes en. elders.
Tusschen 1870 en 1880 teide men niet minder dan ruim 80 grootere
en kleinere meelfabrieken in ons land. De maalindustrie beleefde toen in
ons land een bloeitijdperk. Omstreeks 1880 greep er echter eene groote
verandering op het gebied der maaltechniek plaats; waren de drijfmachines
 in den loop der jaren herhaaldelijk verbeterd, thans waren de
arbeidmachines aan de beurt. Van dat oogenblik toch dagteekent de uitvinding
 van de ijzeren walsen, die het oude stelsel der vlakke maalsteenen
 verdrongen.
Deze gebeurtenis had niet alleen groote beteekenis voor de technische
inrichting van het maalbedrijf, maar bracht ook eene belangrijke wijziging
in het product.
Immers, er bestaat een essentieel verschil tusschen. de oude maalsteenen-methode
 en bet nieuwe walsen-procédé: de in Oostentijk uitgeronden
 ‚„„hoogmalerij’’.
Bij het eerste procédé wordt de graankorrel met bast en al vermorzeld
en krijgt men dus een product, het ongebuilde meel, waarin zoowel
bestanddeelen. van de pit als van de bast voorkomen, en waaruit dan
door eene tweede bewerking, het builen, eenerzijds de zemelen, de tijngemalen
 bast, en anderzijds de bloem, de fijngemalen pit, worden verkregen.
 Bij het tweede procédé daarentegen wordt de graankorrel gaandeweg
 algeschilferd en verkrijgt men achtereenvolgens eene reeks van
producten -(zemelen, grind, gries), die hoofdzakelijk bestanddeelen van
de bast bevatten, terwijl als afzonderlijk product de gemalen pit of de
bloem wordt verkregen.
Bij beide procédé's valt e hter in het oog te houden, dat de algemeene
benaming „meel’’ niet te vereenzelvigen is met eene der geproduceerde
soorten. Het ongebuilde tarwemeel, dat voor zoogenaamd bruinbrood
wordt gebruikt, is geheel iets anders dan de bloem, waaruit het blanke
tarwebrood (het ‚„wittebrood’”’ uit de steden) wordt vervaardigd en ook
ets anders dan de zemelen, het grind en het gries, die voor veevoeder
dienen.
Eene korte beschrijving van het walsenprocédé tot nadere toelichting
an het bovenstaande moge hier volgen.
De walsen bestaan in gegroefde en gladgeslepen gietstalen cylinders,
die het graan, nadat het eerst eene reiniging heeft ondergaan, vermorzelen
door eene langzame, trapsgewijze in verschillende periodes verdeelde vermaling
 der korrels, onder voortdurende afscheiding van bloem eenerzijds
en van schildeelen anderzijds. Het hierbij beoogde doel is de schil zoo
min mogelijk te vergruizen en te vermalen, opdat de bloem zoo weinig
mogelijk fijne schildeelen bevatte. Juist daardoor kan het walsenprocédé