660

leende. De molenaars gingen toen voor het meerendeel zich toeleggen op
het produceeren van ongebuild meel (derhalve van vermalen tarwe,
waaraan nòch bloem nòch zemelen zijn: onttrokken), waarvan het z.g.
bruin- of boerenbrood wordt gebakken, roggemeel, boekweitmeel, lijnkoekenmeel
 en het malen van mais, haver, gerst en dergelijke artikelen,
welke men gewoonlijk met den naam van. ‚„hardgoed’’ aanduidt.
De meesten begrepen daarbij, dat zij den strijd niet zouden kunnen
volhouden, wanneer zij hunne molens niet lieten inrichten voor beweging
door stoom, gas, enz, te meer, omdat zij zich in de steden hoe langer hoe
meer ingebouwd zagen en van den vollen vrijen windtoevoer beroofd.
Langzamerhand werden dan ook vele molens van mechanische beweegkracht
 voorzien. En voor zoover het bedrijf in zijn nieuwen vorm geen
voldoende bestaan opleverde, gingen de ondernemers zich ook toeleggen
op den handel in verschillende graanproducten.
Het walsenprocèdé leidde trouwens over de geheele wereld tot eene
concentratie in de meelindustrie. Reusachtige fabrieken werden met
name in Amerika gebouwd, en zoowel hare capaciteit als hare ligging in
een productieland van granen maakte deze tot gevaarlijke concurrenten
ook op de Nederlandsche markt.
Tevens kwam de maalindustrie tot groote ontwikkeling in andere landen,
waar niet zoozeer eene groote graanproductie daartoe aanleiding gaf als
wel fiscale regelingen, waarbij van vreemd meel rechten werden geheven
en in de landen, waar graanrechten bestonden, bij uitvoer van meel restibutie
 van graanrechten werd gegeven. eene restitutie, die licht in eene
aitvoerpremie ontaardde.
Zoo werd de Nederlandsche maalindustrie van drie zijden in het
gedrang gebracht. In de eerste plaats werd in die landen, waar de eigen
industrie een voorsprong kreeg, de invoer van meel uit andere landen
belemmerd, zoodat de Nederlandsche industrie daar geen afzet kon vinden.
Een tweede gevolg hiervan was, dat overzeesche producenten, als b.v. de
Vereenigde Staten van Noord-Amerika, in tal van Europeesche landen den
toegang voor hun meel gesloten ziende, zoo veel mogelijk afzet zochten
in landen, waar geen invoerrecht bestaat, in de eerste plaats in Groot-Britannië
 en verder in Nederland. En in de derde plaats werd in de landen,
waar de eigen meelindustrie door hooge invoerrechten werd beschermd,
overproductie in de hand gewerkt, wat ten gevolge had, dat de Toeelfabrikanten
 daarvoor afzet zochten ook in Nederland, waar bij de wet van
1877 het invoerrecht op meel (f 0.40 per 100 Kg.) was afgeschaft.
De cijfers van de Nederlandsche Statistiek van den in-, uit- en doorvoer,
die hier volgen, toonen dan ook duidelijk aan, welk eene belangrijke stijging
van den invoer van tarwemeel (hierin is zoowel de tarwebloem als het
ongebuilde tarwemeel begrepen) in den loop der jaren heeft plaats gehad.