ARB

in ons land nog tot op den tegenwoordigen tijd hier en daar op het platteland
 van Limburg, Overijsel en Gelderland gehandhaafd. Zelfs vindt
men het nog in enkele steden, zooals Leiden en Utrecht,
Intusschen is toch ook reeds in zeer vroegen tijd uit dit Zoonbedrijf
voortgekomen het ambacht van broodbakker. Onder dit laatste werd dan
verstaan het verwerken der grondstoffen en het afbakken van het brood.
Hiermede ontstonden dus de eerste bakkerijen; geheel zelfstandig
waren deze kleine ondernemingen echter nog niet, want de grondstof
kochten zij niet zelf in. Men bracht eene zekere hoevèelheid meel bij den
Jakker, die daaruit een aantal brooden moest bakken,
Moeilijk was echter, toen. het bakkersbedrijf in deze ontwikkelingsjaren
verkeerde, voor het publiek de berekening, op hoeveel brooden men recht
had, als men eene bepaalde hoeveelheid meel aan den bakker ter ver.
werking had toevertrouwd.
Hieruit laat zich zeer gemakkelijk verklaren, waarom het bakkers.
oedrijf, meer dan eenig ander ambacht, reeds van zijn ontstaan af heeft
olootgestaan aan eene diep ingrijpende inmenging der Overheid.
Immers, nu het loonbedrijf had plaats gemaakt voor eene soort ruiling
van grondstof tegen het daaruit bereide product, wenschte de clientèle
van den bakker een behoorlijken waarborg, dat zij niet te kort zou gedaan
worden: de berekening, welke men zelf niet maken kon, liet men nu over
aan de Overheid en zoo werd deze rekening de grondslag van het bekende
instituut der broodzetting, waarvan de oudste documenten van de 13e en
14° eeuw dagteekenen, en dat tot in de tweede helft der 19e eeuw zich
9 vele plaatsen heeft weten staande te houden.
Aanvankelijk, zooals gezegd, in het leven geroepen om van Overheidswege
 uit te maken, hoe groot het aantal brooden zou moeten zijn, dat
uit eene bepaalde hoeveelheid meel moest worden gebakken, veranderde
de broodzetting van karakter, naarmate het bakkersbedrijf zich ontwik.
kelde.
Toen dus Jangzamerhand de gewoonte werd prijsgegeven om zelf a9n
den bakker de grondstof te leveren en deze geheel als producent en
leverancier optrad, werd de broodzetting de bepaling van een minimumgewicht
 en een maximum-prijs, tot welken hef brood mocht verkocht
worden.
Dat er een nauw verband bestond tusschen deze instelling en het
gildewezen behoeft nauwelijks betoog. Een der eerste gilden hier In
Nederland opgericht was dat der bakkers. Deze hadden het dus, tenzij
van hoogerhand daartegen gewaakt werd, in handen om samen den prijs
van een der meest onontbeerlijke voedingsmiddelen boven een billijk
bedrag op te voeren.
Hoe goed bedoeld de tweeledige zorg der Overheid — tweeledig, omdat
ook de bakkers gevrijwaard werden voor het verwijt van willekeur en
onredelijk winstbejag, wanneer schaarschte en daardoor duurte der