571

lijn niet gemakkelijk te trekken; het aantal tusschenvormen en vermenzingen
 van verschillende stelsels is daartoe te groot.

In enkele groote lijnen laat zich echter het beeld, dat tegenwoordig
aet bakkersbedrijf in Nederland te aanschouwen geeft, aldus schetsen:
1. Zijn er de broodfabrieken, bijna alle geëxploiteerd door naamlooze
vennootschappen. Ofschoon deze grootbedrijven niet zijn blijven staan
op het standpunt, dat de eerste fabrieken bij haar verschijning in de
maatschappij innamen — toen het doel uitsluitend was gezond, voedzaam,
smakelijk en goedkoop brood aan de volksklassen te verschaffen —, produveeren
 de meeste toch in hoofdzaak het gewone huishoud- of pannenbrood,
 dat zij door middel van broodslijters, depôts of eigen winkels van
de hand zetten, en waarbij zij hunne heste en grootste afnemers tellen onder
de arbeidende klassen. Sommige dezer fabrieken bezorgen ook brood
an huis; bezorging bij de klanten door de depôthouders is echter meer
algemeen gebruik.
Meerdere harer werken sinds de oprichting van coöperatieve brood-‘abrieken
 met het z.g. percenten-systeem, waarbij aan het einde van het
‚aar aan de vaste afnemers een vooruit bepaald percentage van het
verbruik, het z.g. dividend, wordt terugbetaald.
Sinds echter de tijden voorbij zijn, dat de geheele bevolking, gegoeden
en minderbedeelden, slechts ééne soort brood van één prijs at, en van
ait het buitenland de gewoonte hier in vele kringen is overgeplant om, in
le plaats van of althans naast het gewone huishoudbrood, kleinere
sroodjes in verschillende vormen en van fijne qualiteit te gebruiken, zijn
enkele broodfabrieken zich er op gaan toeleggen om ook dat z.g. Weener-{
 luxebrood te bereiden, waarmede zij in de behoeften van een publiek,
lat hoogere eischen stelt en duurdere prijzen kan betalen, voorzien.
90. De coöperatieve broodfabrieken, die met eigen bezorging werken
sn de netto-winst onder de leden verdeelen, hetzij in geld, hetzij in
bons, waarop kosteloos brood wordt verstrekt. Hierbij valt echter op te
merken, dat vele dezer instellingen de beginselen. der coöperatie niet
streng toepassen en ook — al is zulks geen regel — aan niet-leden onder
Je verbruikers de voordeelen toekennen, welke de zuivere verbruikszoöperatie
 alleen aan hare leden zou geven,
30, De ondernemingen, die, hetzij in dezelfde gemeente, hetzij in
verschillende plaatsen een aantal kleine bakkerijen exploiteren, in stede
van alle brood in ééne centrale inrichting te produceeren en van daar uit
te distribueeren. Deze ondernemingen trekken vooral in volksbuurten
zoopers door hetzij 10 of 15 pCt. korting te verstrekken of ‚‚op 6 brooden
sr 1 toe’’ te geven, hetzij door 4- &amp; 5-maal daags versch brood ie leveren.
40. De middel- en kleinbedrijven.
Ook onder de derde en vierde groep vindt men tal van bakkerijen,

Tegenwoordige
omvang en
beteekenis van
iet bakkersbelrijf
 in Nederland.
