aL)

schepen, voornamelijk van die, welke op Indië varen, ijs wordt gefabriceerd
 of althans koelinrichtingen aanwezig zijn, zoowel ter voorziening in
de behoefte aan js voor consumptie, als ter conserveering van proviand
en van aan bederf onderhevige lading.

[jshandel.

Volgens -de cijfers van de Nederlandsche statistiek van in-, uit- en
doorvoer wordt nog steeds in belangrijke mate ijs uit het buitenland
ingevoerd, gemiddeld over de laatste tien jaren 12.293.353 Kg. per jaar,
in hoofdzaak uit Noorwegen afkomstig. Uitgevoerd wordt het niet noe
menswaard (van 19011909 slechts gemiddeld 15.168 Kg. per jaar);
alleen gedurende 1910 is eene grootere hoeveelheid uitgevoerd, nl.
1.820.365 Kg. bijna geheel naar Duitschland.
11. Kofíie.

Tot de over de geheele wereld het meest algemeen gebruikte genotmiddelen
 behoort zeker wel de koffie. En toch heeft deze zoo populaire
drank, waarvan het gebruik uit de tweede helft der 17e eeuw dateert,
eerst in den loop der 18e eeuw burgerrecht verworven in de beschaafde
landen van het westen. Thans speelt deze aanvankelijk verboden waar
echter niet alleen eene belangrijke rol in de cultuur van vele tropische
gewesten, maar heeft zij ook eene groote beteekenis voor den wereldhandel.

Het feit, dat de geschiedenis van de koffie over een langdurig tijdperk
ten nauwste verbonden is met de handelsgeschiedenis van Nederland en
de geschiedenis der cultures in zijne koloniën, is eene reden te meer om
aan eenige mededeelingen over den handel in en de bewerking van koffie
in Nederland een enkel woord te doen voorafgaan over de koffie in het
2lgemeen.

Oorsprong en
geschiedenis
der koffie.

Onder koffie verstaat ien de van hunne hulsels ontdane en gedroogde
zaden van heesters en boompjes uit het geslacht Coffea, dat tot de
familie der Rubiaceeën behoort, welke familie ook vele andere zeer belangrijke
 planten omvat, zooals b.v. de kinaplant en de meekrap. De koffieboom
 is eene tropische plant, waarvan het verbreidingsgebied ligt tusschen
 25° N.B. en 25° Z.B. Zij groeit daar echter zoowel in de lage,
heete streken als op de koelere berghellingen, somtijds zelfs tot op vrij
groote hoogten. Oorspronkelijk is zij vermoedelijk afkomstig uit Kaffa,
het zuidelijk deel van Abessinië, waar het gebruik der koffie tot het bereiden
 van een drank sedert onheuglijke tijden bekend schijnt te zijn
geweest, en van waar het in de 15e eeuw naar Arabië, Perzië en Voorindië
 werd overgebracht.
Of echter de koffie ook reeds zoo lang als cultuurplant geteeid is, mag
betwijfeld werden; veeleer is het waarschijnlijk, dat gedurende iangen