AN

verkeersmiddelen dier tijden waren sommige specerijen dan ook vaak
schaarsch en dientengevolge duur; in de 13° en 14e eeuw was dit bv.
in hooge mate met peper het geval, aan welke omstandigheid nog: heden
‘en dage de spreekwijze peperduur” herinnert.
De ontdekking van den zeeweg naar Indië door Vasco DA GAMA in
498 was het begin van eene omkeering in dezen gang van zaken; naarmate
 de Portugeezen in Indië vasten voet verkregen, kwamen ook specerijen
 meer en meer met hunne schepen naar Europa, zoodat Lissabon de
stapelplaats werd ook voor deze oostersche producten, Ook Nederland
ging aanvankelijk bij de Portugeezen voor specerijen ter markt.
Nadat evenwel de vijandelijkheden met Spanje waren uitgebroken en
Portugal in 1580 onder de heerschappij van den Koning van Spanje was
gekomen, werd (in 1584) de Portugeesche markt voor de Hollanders
gesloten. Deze benadeeling van den Hollandschen handel werd echter
door den loop der omstandigheden voor ons land een zegen. Zij toch
bracht er toe, dat Nederlandsche zeevaarders zelf den zeeweg naar Indië
gingen zoeken, dien vonden en zich daar vestigden, aanvankelijk als
mededingers naast de Portugeezen, doch weldra als eenige heerschers in
hunne plaats. Daardoor werd dus de grondslag gelegd voor onze latere
koloniale grootheid. De datums 1596, het jaar waarin CORNELIS DE
HouTMAN voor het eerst eene Hollandsche vloot in Indië wist te brengen,
en 1602, het jaar van oprichting der Oost-Indische Compagnie (Generale
Nederlandsche Geoctroyeerde Oost-Indische Compagnie), waarin de verschillende
 successievelijk in de Nederlanden ontstane combinaties voor
Je vaart op Indië werden opgenomen, zijn zeker waard hier even ge-20emd
 te worden.
Van den handel op de Oost-Indische gewesten, welke in de volgende
eeuwen tot zoo grooten bloei kwam, was die in specerijen een der voornaamste
 onderdeelen ; hij bracht enorme winsten op, miet alleen door het
streng gehandhaafde monopolie, maar eveneens door andere daartoe strekkende
 maatregelen, als gedwongen cultuur, gedwongen verkoop aan de
Compagnie tot willekeurig vastgestelde lage prijzen, gedwongen beperking
 van den omvang der cultuur, enz. Deze verschillende dwangmaatregelen
 zijn eerst in den loop der vorige eeuw geleidelijk losgelaten.
Van oudsher waren het vooral de Molukken, vanwaar de specerijen in
hoofdzaak werden gehaald. Tegenwoordig worden zij echter ook op andere
eilanden van den Oost-Indischen archipel en in tropische landen buiten
Indië in belangrijke mate voortgebracht, zoodat voor sommige specerijen
Nederlandsch Oost-Indië niet meer het voornaamste productieland vormt.
Een overzicht van den in- en uitvoer van de zes voornaamste specerijsoorten
 sedert 1846, ontleend aan de Nederlandsche Statistiek van den
in-, uit- en doorvoer, volgt hieronder; bij de bespreking van elke soort
worden vervolgens de overeenkomstige cijfers voor elk afzonderlijk vermeld,
 terwijl daar tevens cijfers voor den uitvoer ult Nederlandsch-Indië