739

ook door Nederland een zijner lievelingsdenkbeelden : het overbodig maken
der koloniale suiker in Europa, te helpen verwezenlijken, bij decreet van
15 Januart 1812 bepaalde, dat binnen het Rijk 100.000 H.A. met beetwortelen
 zouden worden bebouwd, waarvan Nederlands aandeel aldus
over de verschillende departementen. verdeeld moest worden: Zuiderzee
4000, Monden van de Maas 2000, Monden van den Rijn 1000, Monden
van de Schelde 1000, Boven-IJssel 1000, Monden van den IJssel 1000,
Wester-Eems 500, Ooster-Eems 500, Friesland 1000 H.A. Noch van de
uit eigen beweging begonnen cultuur, noch van! die, welke op hoog gezag
met medewerking der prefecten in het leven werd geroepen, kwam echter
veel terecht. Zoowel de cultuur als de fabricage van suiker uit de beetwortelen,
 waarmede, zooals gezegd, te gelijker tijd begonnen werd, waren
nog zoo primitief, dat uit de beetwortelen nog geen 14 pCt. ruwe suiker
werd verkregen en de productiekosten op ongeveer f 1.65 ver Kg. ruwe
suiker kwamen.
In de eerste! helft der 19e eeuw kwam daarin hier te lande weinig verandering,
 zoodat er van eene eigenlijke beetwortelcultuur nog geen sprake
was. Eerst na 1860 ging men zich op de teelt van dit gewas hier toeleggen,
 met name in de provinciën Zeeland, Noord-Brabant, Zuid-Holland
en Gelderland. Hoofdzakelijk ging men in deze streken de suikerbieten
telen op de zavelige zee- en rivierklei, hier en daar ook op zand, 0.2. op
ouden tabaksgrond rondom Wageningen. In Zeeland kwam men. tot de
bietencultuur hoofdzakelijk door den achteruitgang der meekrapteelt. Van
1861-1870 bedroeg in het geheele land de oppervlakte met suikerbieten
beteeld gemiddeld per jaar 6.587 H.A.; van 1871-1880 13.904 H.A, van
1881—1890 20.320 H.A., van 1891-1900 86.419 H.A, van 1901-1905
40.760 H.A. in 1908 47.753 H.A, in 1909 55.082 H.A. en in 1910
56.072 H.A. Eene belangrijke toeneming in deze cultuur heeft dus in
den loop der jaren plaats gehad, vooral na de sterke daling der graanprijzen
 omstreeks 1880. De tegenwoordige verbreiding der suikerbietenteelt
 blijkt uit kaart X van den bij deze Beschrijving behoorenden Economischen
 Atlas, terwijl de cijfers op blz. 740 aangeven, in welke verhouding
de met suikerbieten beteelde oppervlakte over de verschillende provinciën
is verdeeld en hoe groot de productie is.
De suikerbietenteelt stond vroeger slecht aangeschreven. Zij werd algemeen
 beschouwd als eene uitputtende cultuur, die het land verarmde en
den landbouwer ten verderve leidde. Dit oordeel was sterk overdreven,
want in het algemeen putte de suikerbiet, wanneer men deze maar niet
al te vaak achtereen op hetzelfde stuk grond teelde, den bodem niet meer
uit dan elk ander landbouwgewas; alleen was een gevolg van die teelt, dat
de landbouwers zich meer en meer afwendden van de veeteelt en den
graanbouw en daardoor slechts weinig mest ter beschikking hadden om
aan den grond die stoffen terug te geven, welke de bietencultuur er aan
onttrok. Wat echter ontbrak. dat was het iuiste inzicht in de economische