742

periode niet vóór 1858 in Nederland opgericht en wel te Zevenbergen.
Ongetwijfeld was dit verschijnsel een gevolg van de groote beteekenis,
welke de rietsuiker voor den handel en voor de Nederlandsche raffinaderijen
 had, welke laatste de ruwe rietsuiker van Java verwerkten tot een
product, dat zoowel bij de binnenlandsche consumenten als in het
buitenland eene goede ontvangst genoot.
In 1860 volgde eene fabriek te Dordrecht, daarna eene te Oudenbosch,
terwijl in 1864 fabrieken werden opgericht te Roosendaal en te Halfweg
bij Haarlem. Weldra kwamen er nog onderscheidene bij en zoo zag men
in de zestiger jaren beetwortelcultuur en suiker-industrie zich hier hand
in hand ontwikkelen. In een betrekkelijk snel tempo steeg het aantal
[abrieken van 6 tot 18 om in 1873 het getal van 32 te bereiken. Opvallend
is het, dat het na dat jaar gedurende langen tijd vrij wel op hetzelfde
cijfer is blijven staan om daarna zelfs eenigen achteruitgang te vertoonen;
in 1893 bedroeg het 30, in 1903 29, thans 28 met + 10.000 arbeiders
gedurende de campagne. Deze 28 fabrieken zijn, zooals ook op kaart X
van den bij deze Beschrijving behoorenden Economischen Atlas is na te
gaan, als volgt over het land verbreid :

Arnhem . . .
Bergen-op-Zoom
Breda . . .
Dinteloord .
Dordrecht
Geertruidenberg
Geldermalsen
Gorinchem . .
Houtrijk en Polanen
(Halfweg)
Lemelerveld (Ambt-Ommen)
Leur .
Nieuw-Beijerland
Oudenbosch .
Oud- en Nieuw-CGastel
Roosendaal .
Sas-van-Gent . .
Standdaardbuiten
Steenbergen . .
Vierverlaten (Hoogkerk)
Werkendam
Zevenbersen

L
)

met +

»

3

3CO arbeiders.
600
800
450
300
400
200
550
500

300
150
500
550
300
600
600
250
200
fn

(1

Totaal . . . 98 met + 10.000 arbeiders.

(1) Deze fabriek heeft van af het werkjaar 1909/10 stilgestaan. °