743

„Zooals uit het vorenstaande blijkt, zijn 17 van deze fabrieken gevestigd
in het westelijk gedeelte van Noord-Brabant, in de nabijheid van het centrum
 der beetwortelcultuur, hetgeen natuurlijk verband houdt met het
streven om de transportkosten tot een minimum te beperken.
Eene der beide iabrieken te Sas-van-Gent en die te Dinteloord werken
op coöperatieven grondslag, terwijl de fabriek te Vierverlaten een stelsel
van participatie toepast.
In den loop der jaren is het productievermogen door vergrooting der
fabrieken en herhaalde verbeteringen in de techniek zeer toegenomen,
terwijl het rendement ruim verdubbeld is. De grootste der 28 fabrieken is
thans in staat in 24 uren + 1.400.000 Kg. beetwortelen te verwerken
tegen 120.000 Kg. in. 1885.
Ten einde bij de uitbreiding der capaciteit van de fabrieken niet of:
gebrek aan grondstof te stuiten en tevens om opdrijving der bietenprijzen
ten nadeele van de industrie te voorkomen, werd de Bond van Beetwortelsuikerfabrikanten
 opgericht, waarbij nagenoeg alle fabrieken zijn aangesloten.
 De leden van den Bond sluiten contracten hoofdelijk met de
boeren, die bieten leveren, en doen daarvan: mededeeling aan het bestuur,
dat naar verhouding van de capaciteit der fabrieken, die gekochte suikerbieten
 over de fabrieken verdeelt. (1)
De bieten worden in hoofdzaak per schip van de inlaadplaatsen naar
de {fabrieken vervoerd, waar zij grootendeels onmiddellijk worden verwerkt
 en voor het overige op het terrein geborgen worden. Bij aankomst
 aan de fabriek worden de bieten gesorteerd. Van ieder schip
worden eenige volle manden gewogen, waarna de bieten uit deze manden
met de hand nauwkeurig worden schoongemaakt. Daarna wordt de inhoud
van de mand opnieuw gewogen, het gewichtsverlies is dan de tarra. Het
brutogewicht wordt natuurlijk vastgesteld door scheepsmeting. Het zoo
verkregen nettogewicht dient als contrêle op de inlading, daar de beetwortelen
 reeds op de plaats van afvaart worden gewogen en de Larra
vastgesteld, naar welke laatste gewichtsbepaling de betaling geschiedt.
Bij aankomst van de bieten wordt ook het suikergehalte daarvan vastgesteld.
 Dit geschiedt door van eene mand schoongemaakte bieten uit
iedere biet een stukje te raspen door middel van de z.g. conische rasp.
De bieten gaan van het terrein door middel van goten of „spoelen’”
naar de fabriek, waar de bereiding tot ruwe suiker een aanvang neemt.
Deze Íabricage omvat de volgende reeks van. bewerkingen.:
10, heb wasschen; 29. het raspen of snijden; 30. het winnen van het
san: 40, de sapzuivering:; 50. het indikken van het sap: 60. het doen

(1) Voor uitvoerige gegevens omtrent de Nederlandsche suikerindustrie vergelijke
 men 0. a. het «Rapport van de Commissie van onderzoek naar den
toestand en de vooruitzichten der Nederlandsche ruwsuikerindustrie», gepubliceerd
 als bijlage bij de Nederlandsche Staatscourant van 29 Januari 1909, no. 24.