797

Engeland als Frankrijk en Rusland hebben toen door bemiddeling van
Nederland met dezen aanvankelijk den scheldnaam „hooiwater’’ dragenden
 drank kennis gemaakt. Zoo kreeg men in Engeland de thee voor het
serst, en wel in 1666, van uit Nederland.
Ds prijzen toenmaals voor de thee besteed grenzen aan het fabelachtige:
 een pond thee kostte van f 200.— tot f 250.—. Alleen den
2anzienlijken was het dus mogelijk thee te drinken, doch toen de 3anvoeren
 toenamen en daardoor de prijzen daalden, kwam de thee meer en
meer in gebruik en werden vooral onder het zwakke geslacht theeclubjes
opgericht, met het doel om voor gezamenlijke rekening aan te schalen
wat voor ieder op zich zelf nog te kostbaar was. Deze „theemanie’’
maakte den spotlust van 2nderen gaande, hetgeen blijkt uit een in 1701 te
Amsterdam gedrukt en opgevoerd blijspel, getiteld: „De theezieke
juffers’. Tot 1707 bleef de gemiddelde prijs ongeveer f 40.— per pond.
Eerst nadat deze nog onmatig hooge prijs verder daalde, werd het gebruik
van thee meer algemeen.
Was derhalve de theehandel aanvankelijk voornamelijk in Nederlandsche
nanden, langzamerhand wist Engeland zich van een groot deel van. den
handel in Chineesche thee meester te maken. In 1766 voerde Engeland
reeds 6 millioen pond in, Nederland 44 millioen pond. Na. het herstel van
Nederlands onafhankelijkheid werd in 1824 aan de Nederlandsche
Handelmaatschappij in het bijzonder ook de theehandel op China, opgedragen,
 die evenwel niet de gewenschte resultaten gaf, zoodat in 1829
besloten werd dezen voorloopig te staken. In 1831 werd de theehandel
opnieuw begonnen, doch evenmin met gunstig gevolg. De handel in
Chineesche thee is sedert dien grootendeels in handen van Engeland
gebleven.
Tot het begin der vorige eeuw bleef China bijna de eenige leverancier
van thee, niet alleen voor de Europeesche markt maar voor de geheele
wereld; Japan voerde slechts weinig uit. Toen begonnen echter Europeanen
 de teelt der theeplant in verschillende streken der weèreld te
beproeven: in Bengalen, op Ceylon, op de zuidelijke hellingen van het
Himalayagebergte, op de westkust van Afrika, op Java en Sumatra, in
den omtrek van Rio de Janelro enz

Naar Java werd de theeplant in 1826 overgebracht. In dat jaar en het
daaropvolgende zond de bekende Duitsche natuurvorscher en ethnograaf,
dr. Pa, F. von SIEBOLD, als officier van gezondheid in dienst den Nederlandsche
 regeering verbonden aan een naar Japan gezonden. gezantschap,
op aandrang van de Commissie voor den Landbouw te Batavia, theezaden
en -stekken uit Japan naar Java. Deze werden ter kweeking toevertrouwd
aan ’s Lands Plantentuin te Buitenzorg, en in de maand Juli 1897 stonden
daar reeds 500 heesters in den grond. Toch zou de theecultuur op Java
niet zoo spoedig zijn opgekomen, ware een ‘toeval daarvoor niet cunstig

De theecultuur
OD Java.