70  Erster  Abschnitt:  Handwerkerverbände  übertragenen  Rechts.
tümlicher  Weise  den  Bestand  von  Zünften  vermutet  hat^
Die  Annahme  beruht  auf  einem  leicht  nachweisbaren  Versehen ­
  bezw.  auf  nicht  vollständiger  Lesung  des  Urkundentextes. ­
  Das  Stadtrecht  Friedrichs  I.  für  Hagenau  vom
Jahre  1164  sagt  im  Artikel  23  bezüglich  der  Bäcker:
Sculteto  locandi  magistratum  super  panifices  potestatem
permittimus,  ut  prefixo  eis  magistro  (juxta)  consuetudinem
Hochveldensium  et  Swinderadensium  panem  quantitate  precii
et  valitudinis  vendant.  Si  vero  quisquam  in  hoc  suo  officio
semel  et  secundario  deliquerit,  in  causa  convictas,  pro  delicto
Judici  responderé  compellitur:  tercio,  ab  ejusdem  loci  fidelibus
juris  racione  convictas,  in  usam  sculteti  tunc  ab  eo  pañis
confectus  vendicetur,  pro  pena  a  consorcio  ceterorum
separetur
Bezüglich  der  Fleischer  heifst  es  im  Artikel  26:
Marcellatores  sanas  et  recentes  carnes  vendere  precipimus,  !
ut  si  leprosas,  vel  quocunque  modo  commaculatas  vendiderint,  \
a  conjuratis  civitatis  in  causa  quicunque  convictas  a  cote-  '
rorum  consorcio  extra  ville  ambitum  removeatur^.
Aus  dem  hier  gebrauchten  Worte  Consorcium  hat  man  5
nun  geschlossen,  dafs  Innungen  der  Bäcker  und  Fleischer  j
bestanden  hätten.  Dies  ist  indes  nicht  der  Fall.  Der  Ausdruck ­
  Consorcium  bedeutet  lediglich  Gemeinschaft  und  wird
von  dem  Hagenauer  Stadtrecht  in  einer  ganzen  Reihe  von
Artikeln  angewandt,  teils  fUr  sich,  um  die  Gemeinschaft
schlechthin,  teils  in  der  Wendung  consorcium  ceterorum,  um  '
die  Gemeinschaft  der  Einwohner  zu  bezeichnen.  So  sagt  der
Artikel  13  mit  Bezug  auf  die  Totschläger:
Si  vero  reus  ille  penam  capital  em  fugiens  evaserit,  cum
omnibus  hospicio  vel  quocunque  familiar!tatis  consorcio  ipsum
'  V.  Maurer  St.  V.  2  S.  331;  Stieda  S.  24;  v.  Below,  Territorium ­
  und  Stadt  München  1900,  S.  327.
2  Gaupp  I  S.  100.
®  Gaupp  S.  100.