Nachträge zur Literatur. V. Marcus, Volksw. Zeitfr., H. 60, Berlin 1886; Memoires de M. de Bourrienne, ed. Ladvooat, tome VII, Paris 1829 (Mein. contcmporains), p. 141, 172, 199; H. A. Schumacher, Brem. Jb., Bd. XV., S. 149ff., 154ff., 162, 171, 180 ff.; Edm. Rothe, Erlebt, u. Erstrebt., Brem. 1899, I. T., S. 48, (63), 127 ff., II. T., S. 18, 21 ft.; E, M. de Vogue, Revue des Deux Mondes, LXXV« annee, V e periode, XXX« vol., p. 5et suiv.; G. Blondei, L’essor industriel et commercial du peuple allemand, Paris 1898; Aftalion,E.evue d’economie politique, 1901, p. 562; Ed. Lockroy, Du Weser ä la Vistule, Paris, Nancy 1901, p. 22 et suiv,; V.Endert, Der Weser-Fluss v. Münden bis Bremen (Karte), Münden 1831; Fr. Dingelstedt, D. Weserthal, Cassel u. Leipz. s. d., S. Piff.; Friedr. Rauers, Bremer Handels- gesch. i, 19. Jh., Bremen 1913 Literatur zu den Werften, zum Leinengewerbe, Tabak etc.; Fr. Harkort, Die Eisenb. v. Minden n. Cöln, Hagen 1833, Anh. 9 u. Tafel VI.; Lübecks Eisenbahnen 1846 (Lübeck 1846); C. W. Asher, Noch ein Wort üb.d.Hamb. Eisenb.-Angel., Hbg. 1836; Lüntzel, D. Eisenb. Europ., 1835; Bemerk, üb. d. w. Bestimmg. d. Bahnz., Stade 1842; G. v. S., D. Welthandel u. d. Eisenb., Halle 1838; Denksohr. üb. d. Oldenb. Eisenbahnwesen, Oldenb. (1892); D. Vers. d. Fr. Verg. z. Wahr. d. Eisenb.-Verk.-Int., Oldenbg. i. Gr. 1889; (J. H. C. Bley), D. Eisenb -Frage Oldenbgs., Oldenb. 1864; L. Bischoff, D. nordd. Eisenb., Wesel u. Leipz. 1841; T. E. Hildebrand, D. Rhein-Weser-Eisenb.-Ges., Magdeb. (1842); D. Hansemann, Ber. üb. d. Vorarb. weg. Weiterf. d. rhein. Eisenb., 1842; Die 4000 Aktien u. d Direkt, der rhein. Eisenb.-Ges., Köln 1840; Reinhold, Gesch. Darst. d, Eisenbahnnetzes etc., Berlin 1847; H. D. A. Sonne, Beschr. d. Kgr. Hannover München 1829, II. u. III. Buch, S. 418; Jahrb. d. Hdlsk. i. Brem. 1909, S. 101; J. R Mucke, Z. Vorg, d. d. Zollv., Leipz. 1869, S. 105; A. Trinius, Gartenlaube, 1909 (Nr. 37), S. 776—778; Journal du depart. des bouches du Weser, l.Nov. 1812, Nr. 167; Westf. unt. Hieronymus Napoleon, I. Jg. 1812, I. Bd., Februarh. S. 14 ff., II. Bd., Junih. S 103ff., Julih. S. 68; Augusth. S. 83ff., III. Bd., Septemberh. S.97, Oktoberh. S. 27ff ; J. Möser, Sämtl. Werke, Berlin 1842/43,1. T., S. 103,104,140, 168, 300 ff., IV. T., S. 174; Ztscbr. f. Binnenschiff., XII. Jg., 1905, S. 526 ff.; E d. Engelhardt, Revue de droit international, tome XVIII, p. 162; W. Heyden, Th, Schräder, O. Tholotowsky, (J. F.) V(oigt),W. Nathansen, Mitth. d. Ver. f. Hamb. Gesch., IV. Bd, 1890, S. 34, VI. Bd., 1897, S. 269, 477, 528 ff.; W. Stieda, Zeitschr. d. Ver. f. Hamburger Geschichte, X. Bd., 1899, S. 485 ff.; (J. M. Lappenberg), Ztschr. d. Ver. f. Hambg. Gesch., IV.Bd., N. F. I. Bd., 1858, S. 296; G. Bose, Verk.- u. Postwes. d. Hsestdt. Bremen, Manuscr. a. 204, Brem. Stdtbibl. Sammlg. der bremischen Verordn, u. Proclame 1820, S. 7, no. 5, 1845, S. 17, no. 14, 1846, S. 48, no. 26; J. L, Tellkampf, Beitr. z. National ökonomie, Leipzig 1851/63, II. H., S. 141 ff., R. Schucht, Braunschweig. Magazin, N. F„ III. Bd., 1897, S. 137, 147, 153, 161, 173ff.; Jungesbluth, ebenda, N. F., III. Bd., 1897, S. 190; 0. v. Heinemann, ebenda, N. F., IV. Bd., 1898, S. 25ff, 35ff., 43ff.; C. A. Villaume, Versuch über die Flüsse, Kopenhagen 1822, S. lOOff.; 126ff., 127, 128, 129; Strackerjan, Verhdlg. d. Oldenb. Gewerbe- u. Handels-Vereins, II. Bd,, 1847, S. 369ff.; E. Pleitner, Oldenburg im 19. Jahrh., L Bd., Oldenb, i. Gr. 1899, S. 149ff,, 156, 167, 188, 312, 380tt, 384, 395; Georges Servier es, Revue Historique, XXIX 6 annee, tome LXXXIV 1904, p. 236, 248 et La Grande Revue, VI «annee, 1903, tome IV, p. 573 ff., 584,587; Fr. Thimme, Die inneren Zustände des Kurf. Hannover unter der Französisch-Westf. Herrschaft 1806-1813, 1. Bd., Hann. u. Leipz. 1893, S. 116, 142ff., 368ff.; II. Bd. S. 25, 32 628ff., 648ff.; Jobs. Bollmann, Brem. Staats- u. Verwalt.-Eecht, Bremen 1904,