uitgevoerd 22.797.827 Kg., die grootendeels naar Duitschland gingen.
Bovendien werden nog ingevoerd 25.848.760 Kg. andere krachtvoederzoeken
en meel daarvan, grootendeels uit Groot-Britannië, Duitschland
en de Vereenigde Staten van Amerika; terwijl uitgevoerd werden
1.561.849 Kg. (hoofdzakelijk naar Duitschland).
De Amerikaansche veevoederkoeken. worden in uiterst harden toestand
mgevoerd en hier te lande gemalen; dit malen van veevoederkoeken
geschiedt algemeen door de korenmolenaars.
De lijn- en raapkoeken, door de Nederlandsche oliefabrieken geproduceerd,’
vinden bijna uitsluitend in het binnenland plaatsing; grondnotenkoeken
daarentegen worden, evenals grondnotenolie, veel uitgevoerd.
2, Kaarsen en Stearine.
Geschiedenis Een der oudste doeleinden, waartoe men oliën en vetten gebruikt heelt,
der EMISPn- [oker wel de verlichting.
fabricage.
Daartoe dienden in overoude tijden sesamolie en olijfolie, later ook
andere oliën. Als eenvoudigste lamp gebruikte men een open, bakje met
nlie, voorzien van eene tuit, waarin eene pit lag.
Naast de verlichting met oliën, vond men al bij de Romeinen verlichtingsmiddelen,
die aan onze kaarsen doen denken. Plinius en Livius
vermelden als zoodanig harslonten en pektouwen, met was gedrenkte
vlassnoeren en met was bedekte strooken van paniergras en biezen, ook
met vet gedrenkt merg van. riet,
De eerste kaarsen in den vorm, zooals wij dien kennen, schijnen in
zwang gekomen te zijn in den tijd der christenvervolgingen en volgens
sommigen hangt daarmede het uitgebreide gebruik van kaarsen bij kerkelijke
plechtigheden samen.
Aan het einde van de tweede eeuw onzer jaartelling onderscheidde men
reeds smeer- en waskaarsen. Toch heeft het nog lang geduurd eer de
waskaarsen, uit bijenwas vervaardigd, op ruimere schaal in gebruik
kwamen; in de 14e eeuw werden zij nog slechts spaarzaam gebruikt
aan de hoven van rijke vorsten. De Katholieke kerk gaÎ echter eene
groote wtbreiding aan ‘het gebruik der waskaarsen en sedert den aanvang
der l6e eeuw kwamen bij vorsten en aanzienlijken groote
waskaarsen in de mode. Duizenden van die kaarsen werden vaak bij één
hoffeest verbrand. De gewone vet- of smeerkaarsen waren reeds van de
1öe eeuw af algemeen. in gebruik en nog in de eerste helft der 19e eeuw
werden, zij als verlichtingsmateriaal in de meeste burgerhuishoudingen
aangewend; de waskaarsen waren daarvoor te duur.
In dien tijd vond men kleme kaarsenfabrieken in schier alle steden
en aanzienlijke dorpen, en op vele boerenhofsteden werden door de
hoeren zelf de ‚‚smeerkaarsen”’ vervaardigd voor eigen gebruik.
Zij werden: verkregen door pitten in gesmolten vet te doopen en weder