5359
Voorts treft men, over den geheelen Archipel verspreid en vooral op
Borneo, lianen, die caoutchouc voortbrengen, aan ; deze geven een product,
dat bekend is onder den naam van getah-soesoe en in den handel onder
den naam van Borneo-rubber voorkomt. Eene groote rol voor de cultuur
spelen de lianen echter niet.
Van meer belang is de z.g. getah djeloetoeng (die in verschillende
kwaliteiten, 0.4. als z.g. Pontianak-rubber in den handel komt), voor-„amelijk
afkomstig van Dyera costulata, een product, dat in uiterlijk
weinig op caoutchouc gelijkt en dan ook slechts van 5 tot 10 pCt.
caoutchouc bevat. De uitvoer van djeloetoeng van Borneo bedroeg in
1910: 19.000 ton naar de Vereenigde Staten van Amerika en 7.000 ton
naar Europa; in Nederland wordt dit product slechts in kleine hoeveelheden
aangevoerd, daar het bijna uitsluitend verhandeld wordt voor
vechtstreeksche verscheping van Indië naar de bestemmingshavens.
De beteekenis van de Oost-Indische caoutchouc ligt echter meer in
het plantageproduct dan in dat der in het wild groeiende boomen.
In 1864 werd voor het eerst Ficus elastica aangeplant en wel door
de eigenaren van de Tjiassem- en Pamanoekanlanden ; dit voorbeeld werd
op andere plaatsen gevolgd.
Hier en daar is in Indië ook de Castt!loa in cultuur, waarvan in 1876
eenige stekken uit Midden-Amerika naar Buitenzorg zijn gezonden. De
cultuur van dezen caoutchoucboom is op eenige ondernemingen beproefd,
doch de resultaten zijn niet zeer gunstig. Van grooter belang is de
aultuur van de Hevea brasiliensis. Ook deze is in 1876 van. Zuid-Amerika
overgebracht naar Azië, 0. a, naar Ceylon, Malakka en Java. Gedurende
langen tijd werd er echter in Nederlandsch-Indië niet veel. verwachting
van gekoesterd, wat de quantiteit der productie betreft. Eerst toen in 1900
op Ceylon de eigenschap van de Hevea ontdekt werd, dat zij reageert
op wondprikkels, en men daar door de nieuwe wijze van bewerking,
waartoe die ontdekking aanleiding gaf, opbrengsten verkreeg, waarvan
men vroeger niet had dúrven droomen, zag men ook in Nederlandsch-Indië
de toekomst van de caoutchouc-cultuur gunstiger in en begon men
van gouvernementswege meer aandacht te wijden aan den Heveaaanplant.
Ook de Ceara-caoutchouc wordt in Indië, vooral in den laatsten
tijd, in toenemende hoeveelheid aangeplant. Ficus elastica blijft echter
vooralsnog de voornaamste canntchoucsnort der gouvernementsaannlanhingen.
Bij het einde van 1910 besloegen de Gouvernementsrubberaanplantingen
op Java, waarvan de eerste reeds in 1883, op initiatief van, den, toenmaligen
houtvester, den heer A. H. BERKHOUT, waren aangelegd, eene
uitgestrektheid van 5.939 H.A. waarvan 5.155 H.A. met Ficus elastic,
747 met Hevea brasilensts, 29 met Ceara-caoutchouc (Manihot
glaziovii) en B met Castilloa elastica waren beplant. Ook buiten. Java