s
voor dit doel gebruik. De verbinding van stikstof met kalk kan ook langs
een anderen weg tot stand komen; men verkrijgt dan de z.g. kalkstikstof.
Thans zijn er in Duitschland, Frankrijk, Zwitserland, Italië, de Vereenigde
Staten van Amerika en elders reeds onderscheidene fabrieken,
welke kalksalpeter en kalkstikstof fabriceeren.
Worden, zooals gezegd, behalve de kalkmergel en de gebrande kalk, de
kunstmeststoffen der tweede groep niet in Nederland vervaardigd, wèl
zijn er een aantal handelaren in deze kunstmeststoffen, die zich bezighouden
met het mengen van verschillende der bovengenoemde kunstmeststoffen.
Enkele oefenen. dit bedrijf op zoo ruime schaal en met een
zoo groot aantal arbeiders uit, dat men deze ondernemingen zonder
bezwaar onder de industrieele inrichtingen kan rangschikken. De voornaamste
van. deze ondernemingen, welke zich voor het meerendeel ook
kunstmeststoffenfabrieken noemen, worden gevonden te: Alkmaar,
Arnhem, Dordrecht, Groningen, Hulst, Lochem, Ol
denzaal Rotterdam, Tilburg en Zwolle.
15. Lijm.
De fabricage van lijm wordt in Nederland in twee vormen beoefend.
als beenderlijmindustrie en als vleeschlijmindustrie. Van het meeste belang
is de productie van beenderlijm, terwijl de vervaardiging van vleeschlijm
uit lijmvleesch deels plaats heeft als nevenbedrijf van eene groote beenderijmfabriek,
deels als zelfstandig bedrijf in enkele kleine fabrieken.
De belangrijkste fabrieken van beenderlijm zijn gevestigd te Delft,
Dongenen Utrecht. Zij produceeren uit in het binnen- en buitenland
gekochte beenderen, voornamelijk door middel van een kookproces,
na vooraigaande extractie van het beendervet met benzine, Zijm voor
houtbewerking en verschillende technische doeleinden; ontlijmd en niet
ontlijmd beendermeel voor landbouwgebruik (zie ook in dit hoofdstuk
onder „Kunstimeststoffen’’); beendervet ten dienste van stearine- en
zeeplebricage en beenzwart voor gebruik o.a. in suikerraffinaderijen. De
beenderlijmfabriek te Delft vervaardigt tevens gelatine, eene zeer heldere
lijmsoort, verkregen uit het kraakbeen van kalveren, die voornamelijk
gebruikt wordt in de keuken, voor de bereiding van geneesmiddelen en
bij de fotografie. Beendervet, beenzwart en beenderineel vinden hoofdzakelijk
afzet in het buitenland; laatstgenoemd artikel gaat voornamelijk
naar Duitschland, Groot-Britannië en de Vereenigde Staten van Amerika.
Aan beenderen werden hier te lande in 1910 ingevoerd 7.276.506 Kg.
grootendeels uit België, Egypte, Duitschland, Marokko en Turkije; vuitgevoerd
werden 3.255.890 Kg., grootendeels naar België en Duitschland.
Beenzwart werd mm Nederland in 1910 ingevoerd tot eene hoeveelheid
van 2.857.125 Kg. afkomstig voor het grootste deel uit de Vereeniode