598
Behalve voor de consumptie door de bevolking, werkten de grootere
brouwerijen ook voor scheepsprovisie en voor export naar de koloniën.
In de 18° eeuw werd het bier als volksdrank meer en meer verdrongen
door andere dranken, en in de eerste helft der 19e eeuw zette zich dat
proces voort. Koffie en thee verkregen meer en meer het burgerrecht en
het aantal brouwerijen verminderde. Bovendien werd sedert het midden
der 18e eeuw ook de jenever meer en meer een concurrent van het bier.
Amsterdam, dat in 1621 nog 23 brouwerijen telde, had in 1749 er nog
slechts enkele. Zoo ging het ook in vele andere steden met de bierindustrie.
Alleen in de zuidelijke provinciën, Noord-Brabant en Limburg,
bleven de bietbrouwerijen in de meeste plaatsen nog stand houden.
Holland ontving in het begin der 19e eeuw veel bier uit Noord-Brabant
voor eigen gebruik. In het begin der 19° eeuw was de bierbrouwerij nog
algemeen verspreid in de zuidelijke en oostelijke provinciën van ons land,
zooals blijkt uit de cijfers voor het jaar 1819, welke in de hieronder weer.
gegeven, ten deéle op de cijfers van de Statistiek der Rijksinkomsten
gebaseerde, statistiek voorkomen.
AANTAL BIERBROUWERIJEN IN NEDERLAND.
Provinciën,
Noord-Brabant
Gelderland . .
Zuid-Holland .
Noord-Holland
Zeeland. . .
Utrecht .
Friesland
Overijsel
Groningen .
Drente .
Limburs.
Totaal
1819, | 1858, | 4874 | 4885 |
1890. ! 1895.
240 201 186
92 93 9
27 | 99 | 94
19 | 14 18 |
28 2 48
11
29 4)
48 2
39 92
20 :
132 al 132
915 9219
38 | 37
33 | 29
19 | 43
90 | 93!
19 42
205
30 |!
24
|
22
40
9
478
405
19e
078 Paes zo
530 | 543 \ 07
1900.
1905. | 1909.
207
28
20
12
24
191
26 |
“7
10
25
178
24
13
tl
27
3
4
6
8
4
6
k
<
á
178
193
183
03 474 44
De verbreiding der biernijverheid in Nederland in 1858 en in 1906 is
verder aanschouwelijk voorgesteld op de kaarten VIII en IX van den
bij deze Beschrijving behoorenden Economischen Atlas.
In den loop der laatste 100 jaren ging de bierindustrie, wat het aantal
brouwerijen betreft, gestadig achteruit, zooals uit bovenstaande statistiek
blijkt. In de plaats van de kleine locale brouwerijen kwamen echter langzamerhand
in enkele steden de groote brouwerijen met aanzienlijk productievermogen.
(1) Voor Limburg is het cijfer benaderend.