Sl
In het geheele land nam echter het aantal branderijen gaandeweg af
In 1885 waren er nog 439 graanbranderijen, waarvan 415 in Zuid-Holland;
in Friesland, Gelderland, Overijsel en Drente waren zij geheel
verdwenen; in Limburg waren er slechts 18 meer over.
Na de tachtiger jaren daalde echter ook in Zuid-Holland, met name
te Schiedam, het aantal sterk en ging het eens zoo bloeiende Schiedamsche
brandersbedrijf met rassche schreden achteruit. Met betrekking
tot het aantal branderijen toont het volgend staatje dit duidelijk aan:
BRANDERIJEN le SOORT (GRAANBRANDERIJEN) IN NEDERLAND.
Provincies, ! 4885 |
1890.
Noord-Brabant. .
Zuid-Holland . .
Noord-Holland. .
Groningen . . .
Limburg. . .
Totaal
z
415
278
130 | 0907
1895,
1900. | 14005
2
215
158
47
ge
Lag
9924
4909
109
4
119
De oorzaken van deze verkwijning van het brandersbedrijf waren
sweeërlei. In de eerste plaats was zij te wijten aan de vermindering der
veteekenis van de Schiedamsche gist op de wereldmarkt. In het begin
der tachtiger jaren was Nederland de hoofdleverancier van gist, zoowel
op de Nederlandsche als op de Belgische en Britsche markt. Ongeveer
op dat tijdstip traden de Fransche gistfabrieken als ernstige concurrenten
op met een superieur product. Omsteeks 1885 begon Engeland
zelf gedeeltelijk in zijne behoefte te voorzien, waarna de binnenlandsche
‘abricage zich daar steeds heeft uitgebreid. Ook Duitschland trad weldra
als een mededinger op de internationale markt op. In België werd vóór
(896, in verband met de toen daar van kracht zijnde accijnswet, geen gist
gefabriceerd. Door wijziging van de wettelijke bepalingen begon België
na dat jaar zelf zijne gist te fabriceeren en trad het eveneens als exporteur
op, hoofdzakelijk op de Britsche markt. Deze gebeurtenis weerspiegelde
zich in eene nieuwe inzinking van het brandersbedrijf te Schiedam.
Daarbij kwam echter nog eene andere omstandigheid. Werd voorheen
voor de fabricage van jenever bijna uitsluitend de moutwijn als grondstof
gebezigd, in den loop der jaren kwam daarin verandering en werd hoe
langer hoe meer naast den moutwijn de spiritus als grondstof voor de
jeneverbereiding gebruikt. De opkomst der groote spiritusfabrieken, zooals
die te Delft, die in 1870 werd opgericht, en die te Sappemeer, welke
beide in hoofdzaak graan-spiritus bereiden, en de spiritusfabrieken te
Bergen-op-Zoom en te Zevenbergen, welke uitsluitend melasse-spiritus
labriceeren, hebben de vervaardiging van spiritus sterk doen toenemen.