542
die als vertegenwoordigsters optreden van de verkoopers en zich belasten
met de behartiging hunner belangen.
Eene belangrijke zaak bij de overlading van een zoo massaal artikel als
graan, waarbij het gaat om ontzaglijke hoeveelheden en derhalve ook
om groote sommen gelds, is natuurlijk de vaststelling van het totaal
gewicht, het soortelijk gewicht en de kwaliteit van het graan.
Oudtijds vond te Rotterdam het wegen uitsluitend plaats aan boord van
de schepen door leden van de corporaties der beëedigde wegers en meters.
Gewogen werd bij vaste gewichtseenheden per schaal (tarwe en mais
80 Kg. rogge 70 Kg. gerst 65 Kg. en haver 50 Kg), welke eenheden
haar oorsprong vinden in het natuur- of soortelijk gewicht der granen.
Het aantal gewichtseenheden geeft grosso modo het aantal maateenheden
(hectoliters) aan. Aangezien evenwel deze beide eenheden niet geheel
overeenstemmen, was het noodzakelijk het soortelijk gewicht, dat een der
grondslagen voór de beoordeeling der waarde van het graan is, afzonderlijk
nauwkeurig vast te stellen, wat dan geschiedde door aan boord den inhoud
van een hectoliter graan af te wegen. Storende invloeden hierbij waren
evenwel het trillen van het schip en de wijze van het scheppen van het
graan in de maat, waardoor een hooger soortelijk gewicht verkregen kon
worden dan indien er aan wal en op andere wijze gemeten was geworden.
Werd hierdoor de kooper benadeeld, wat natuurlijk tot klachten zijnerzijds
leidde, een veel grooter bron tot geschillen vormde de kwaliteit van
het geleverde graan, doordien de kooper vermeende, dat het nièt, de
verkooper, dat het wèl voldeed aan het monster, waarop verkocht was.
Deze en andere geschillen tusschen importeurs en exporteurs waren
oorzaak, dat van wege deze laatsten — in de eerste plaats de verschepers
in de Russische havensteden — een speciaal toezicht in hun belang op
de graanverschepingen ingesteld werd. De beëedigde wegers en meters
bleven hunne taak vervullen, doch controleurs hielden toezicht daarop,
terwijl bij verschil tusschen controleurs eenerzijds en fÍactors en expediteurs
anderzijds over de kwaliteit van het geleverde graan beiden doorsneemonsters
namen ter bepaling van de hoedanigheid der geleverde
partijen.
Eene ‚„‚vriendschappelijke arbitrage’, in den geest, zooals ze reeds lang
door de London Corn Trade Association was ingericht, zou trachten de
geschillen tot eene bevredigende oplossing te brengen. Bij deze arbitrage
benoemen beide partijen elk een scheidsrechter en deze twee arbiters
kiezen een derden, onpartijdigen persoon tot voorzitter.
Wat te Londen was gezien, viel ook dra te Rotterdam, en hier in nog
sterker mate, te bespeuren: de „vriendschappelijke arbitrage’’ leidde tot
ergerlijke wantoestanden, en maakte de grieven der importeurs slechts te
grooter. De Roemeensche en Russische verschepers benoemden namelijk
tot hun scheidsrechter niet een onafhankelijk persoon, doch hun controleur
of agent, die te Rotterdam woonde: de ontvangers, op gelijke wijze