Full text : Beschrijving van handel en nijverheid in Nederland (2)

512

vooral in de steden, die maast het gewone huishoudbrood luxe-brood
zoortbrengen.
Dank zij eene door de arbeidsinspectie in 1910 gehouden enquête is
thans niet alleen met nauwkeurigheid het aantal personen bekend, in
de bakkerij werkzaam, doch tevens de verdeeling der, bedrijven.
Het blijkt dan, dat het kleinbedrijf in Nederland overheerschend is
gebleven. In 3870 of 29.5 pCt. der 13121 ondernemingen, omtrent welke
de gegevens bekend zijn — voor 46 ondernemingen ontbreken zoodanige
gegevens — wordt het bedrijf door één persoon uitgeoefend; in 7956 bakkerijen,
 d.i. 60.6 pCt. ‘van het totaal, wordt de patroon bijgestaan door
hoogstens 2 gezellen; ruim 90 pCt. der ondernemingen behoort derhalve
tot het kleinbedrijf.
Eveneens beschikt dit laatste nog over de meerderheid van het personeel.
 De alleenwerkende patroons vormen n.l. 13,9 pCt. van het totaal in
de bakkerijen werkzame personeel — 29.406 personen — terwijl het
verhoudingscijfer voor de bakkerijen, waar de patroon door hoogstens
2 gezellen wordt bijgestaan, 59 pCt. bedraagt. Daar voorts van de
door de bakkerijen in ons vaderland verwerkte totale hoeveelheid meel,
welke op 10.641.000 Kg. per week gesteld wordt, 13,5 pCt. gebruikt
wordt door de alleenwerkende patroons en 50 pCt. door de ondernemingen,
waar de patroon hoogstens met twee gezellen arbeidt, komt dus ook nog
het grootste deel der broodproductie voor rekening van het kleinbedrijf.
Zoowel wat het aantal ondernemingen betreft, als wat aangaat het aantal
in de bakkerijen werkzame personen en de hoeveelheid verwerkt meel,
staat derhalve het kleinbedrijf nog bovenaan.
Ook de middelbedrijven — bakkerijen met meer dan 2 en hoogstens 9
gezellen — staan nog in beteekenis boven het grootbedrijf. Immers 1168
of 8,9 püt. der ondernemingen maken deel uit van deze categorie, welke
over 18,4 pCt. van het totaal personeel beschikt en 19.5 pCt. der geheele
vroodproductie levert.
Tot het grootbedrijf behooren 127 ondernemingen met 2757 arbeiders
— 9,4 pCt. — wier broodproductie 17 pCt. van het totaal bedraagt. Bij
deze categorie vallen duidelijk drie groepen te onderscheiden. De eerste
groep omvat 78 particuliere bakkerijen, die in den loop der jaren zich
tot den omvang van het grootbedrijf hebben ontwikkeld; de tweede wordt:
gevormd door 29 ondernemingen, de eigenlijke „broodfabrieken”’; de
lerde groep ten slotte bestaat uit een 20-tal coöperatieve bakkerijen.
Deze grootbedrijven vindt men in alle steden van eenigen omvang; in
hoofdplaatsen trefb men er zelfs twee, drie of meer aan. Zij produceeren
in het groot voor locaal verbruik en voor de naaste omgeving; de uitgestrektheid
 hangt natuurlijk samen met de transportkosten, die in verband
 met den normalen broodprijs niet hoog kunnen zijn. De coöperatieve
 bakkerijen — waartoe ook 62 middel- en 33 klein-bedrijven behooren
 — sluiten zich meestal nauw aan aan werklieden-organisaties en
            
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.