723
te dînken, die de cultuur op Java tot het tegenwoordige stadium van
bloei hebben gebracht (1). Met het oog op eene mogelijke degeneratie der
thans in gebruik zijnde zaadrietsoorten, wordt steeds doorgegaan met het
kweeken van nieuwe variëteiten, waarvan de beste nummers eerst bij
wijze van proef en later meer in het groot, hunne bestemming vinden in
de Îabrieksaanplantingen.
De gemiddelde productie aan suiker is van 1879 tot 1909 geleidelijk
gestegen van 59,5 pikols per bouw tob 112,7 pikols per bouw. De oppervlakte,
met suikerriet beplant, is in die jaren vermeerderd van 65.411
bouws tot 172.253 bouws. Toch is de suikerprijs in den loop van de
laatste 25-jarige periode somtijds tot minder dan ti, van dien vóór de
crisis van 1884 gedaald. Bedroeg die in de jaren tot en met 1883 gemiddeld
f 14 à f 15 per pikol, thans wordt een prijs van f 64 à f 7 als zeer
loonend beschouwd.
In 1909 waren er volgens de „Koloniale J aarcijfers’’ 198 suikerondernemingen
op Java werkzaam, waaronder 8 kleinere, door Chineezen gedreven;
141 dezer ondernemingen berustten uitsluitend op overeenkomsten
met de inlandsche bevolking, hetzij tot inhuur van gronden, hetzij
— doch dit slechts voor een klein deel — tot levering van door de bevolking
verbouwd riet; 32 waren gevestigd op gronden in de Vorstenlanden,
12 op gronden door het Gouvernement in huur- of erlpacht en door
inlandsche vorsten afgestaan, en 18 op particuliere landerijen (grootendeels
in de residentie Batavia). De ondernemingen in de Vorstenlanden
(Soerakarta en Djokjakarta) zijn, met uitzondering van 3 ondernemingen,
lie direct aan de inlandsche vorsten tosbehooren, gevestigd op van die
vorsten en hunne apanagehouders voor langen tijd gehuurde gronden.
De fabrieken in de Gouvernementslanden worden dus voor de overgroote
meerderheid gedreven op gronden, van de inlandsche landbouwers
meestal in kleine complexen gehuurd, voor een aantal jaren, verband
houdende met de rechten, welke de inlandsche bevolking er op uitoefent.
Ds grondverhuur door inlanders aan niet-inlanders is aan talrijke wettelijke
regelingen onderworpen, die ten doel hebben de inlanders te bescher
men tegen zichzelf en tegen de niet-inlandsche huurders. De oprichting
van fabrieken is afhankelijk van eene vergunning der Regeering, hetgcen
ook weder ten doel heeft de belangen der inlandsche bevolking te beschermen.
De inlandsche bevolking ontvangt in den vorm van grondhuur,
loonen, enz. een bedrag, dat per jaar afwisselt van f 300.— tot f 375.—
per bouw rietaanplant. Dit maakt bij het tegenwoordig areaal der fabrieken
een gezamenlijk bedrag van 50 à 60 millioen gulden per jaar.
Rechtstreekschen steun van de Regeering heeft de suikerindustrie op
Java nooit genoten. Zelfs bestond er, zooals gezegd, vroeger een uitvoer-(1)
De voortplanting in het groot van het uit zaad verkregen riet geschiedt
verder door stekken.