B
Doch al deze maatregelen misten de uitwerking, die er van verwacht
werd; het rooken, pruimen en snuiven nam onder alle standen. niet. het
minst in Nederland, voortdurend toe.
De verkoop van tabak geschiedde in de 17e eeuw in de zoogenaamde
„toebackshuizen’”’ of „tabagiën”’, waar gewoonlijk ook bier en andere
dranken waren te krijgen. Men kocht daar aanvankelijk van de „toebaekster’’
tabaksbladeren, welke de kooper zelf met zijn mes kerfde om er zijne
zilveren, tinnen of aarden pijp mee te vullen, waaruit dan ter plaatse zelve
werd gerookt. In het laatst van de 17e eeuw waren in Nederland, vooral te
Amsterdam, deze tabagiën zeer talrijk.
De vraag naar tabak als handelsartikel nam daardoor sterk toe en
omstreeks het midden der 17e eeuw bestond er dan ook reeds een bloeiende
jabakshandel hier te lande.
Groote hoeveelheden. werden door de koopvaardijschepen te Amsterdam,
Rotterdam en Dordrecht aangevoerd.
Zijn hoogsten bloei bereikte de tabakshandel hier echter in het begin
der 18° eeuw. Er werd in Nederland in dien tijd voornamelijk aangevoerd
Maryland-, 'Virginia- en Kentucky-tabak, maar ook Varinastabak,
die reeds bewerkt en gesponnen in korven (canasters) aankwam
en waarvoor Amsterdam gedurende de jaren 1750—1755 uitsluitend de
markt was, en voorts tabak uit Jamaica, St. Vincent, Dominica, Havana,
Portorico, Brazilië en San Domingo.
De Nederlandsche markt was dus steeds van de beste tabaksoorten
ruim voorzien en de binnen- en buitenlandsche handelaren zonden daarom
hunne orders liefst naar Amsterdam of Rotterdam of kwamen daar zelf
hunne inkoopen doen. Vooral de invoer van Virginia-tabak werd steeds
belangrijker en van deze soort was de markt dan ook hier te lande zóó
zeer gevestigd, dat in de behoefte van andere landen grootendeels van hier
uit werd voorzien. Ook de talrijke tabakskerverijen en -fabrieken hadden
veel tabak noodig, die zij zoowel uit Amerika als uit het binnenland
vetrokken.
Na dit bloeitijdperk trad echter eene verflauwing van den tabakshandel
Amsterdam en Rotterdam in.
De voornaamste oorzaak daarvan. was, dat Nederland de markt voor
Amerikaansche tabak gaandeweg begon te verliezen. Ten deele werd die
verlegd naar Hamburg en Bremen als gevolg van de sterke emigratie uit
die havens naar de Nieuwe Wereld, welke de noodzakelijkheid meebracht
om behoorlijke terugvrachten te zoeken voor de schepen, welke de landverhuizers
overbrachten. Maar ook gingen de groote importeurs en fÎabrikanten
in het binnen- en buitenland — onder den invloed der verbeterde
communicatiemiddelen — er hoe langer hoe meer toe over om rechtstreeksche
betrekkingen aan te knoopen met de verschepers in Amerika,
Brazilië, enz. terwijl degenen, die in de eerste plaats geroepen waren om
zich voor de belangen van dezen handel te interesseeren, niet de noodive