bracht, dan blijkt daaruit, welk een belangrijk aandeel de boekhandel ook
hier te lande heeft in de vermeerdering van kennis en beschaving.
Ook de organisatie van den Nederlandschen boekhandel heeft met de
ontwikkeling van het bedrijf gelijken tred gehouden. Het 24-tal leden,
waarmede de Vereeniging ter bevordering van de belangen des boekhandels
werd opgericht, is thans geklommen tot 724 en neemt nog
steeds toe, terwijl de invloed der vereeniging in belangrijke mate is uitgebreid.
Aan haar zijn te danken de stichting van een ondersteuningstonds
voor behoeftige weduwen van personen, in den boekhandel werkzaam
geweest; de aankoop en de voortzetting van een eigen orgaan;
het bezit van eene eigen bibliografische bibliotheek en de uitgave van eene
reeks geschriften, "die voor den lateren geschiedschrijver zullen zijn de
bouwstoffen voor de geschiedenis van den Nederlandschen boekhandel.
Behalve de nationale vereeniging kwamen in den loop der laatste
50 jaren in eenige grootere steden nog plaatselijke vereenigingen tot stand,
in het geheel 16. Ook de Nederlandsche uitgevers vereenigden zich in
1910 tot een bond.
Een eigenaardig kenmerk van den boekhandel is, dat hij beschikt over
sene zeer bijzondere organisatie om de door de uitgevers in het licht
gegeven boeken op eene snelle en weinig kostbare wijze in de handen
der debitanten te brengen, wanneer deze de werken, welke hunne clientèle
vraagt, niet in voorraad hebben, terwijl van dezen weg tevens gebruik
wordt gemaakt, om de nieuwe uitgaven aan de boekhandelaren in commissie
toe te zenden en hen in het bezit te stellen van de vervolgnummers
der periodieken, waarop Zij abonnementen voor hunne clienten of leeskringen
hebben genomen.
Amsterdam is de spil, waarom de geheele Nederlandsche boekhandel
draait. Alle zendingen van nieuwe uitgaven, vervolgwerken of bestelde
srtikelen, nemen, uit alle richtingen des lands komende, haar weg over
Amsterdam; tot in de tachtiger jaren belastten verschei tene der voornaamste
firma’s aldaar zich met het waarnemen van het correspondentschap
voor verschillende debitanten zoowel als voor uitgevers. Ieder jong
boekverkooper, die zich in een stad of dorp vestigde koos zich te Amsterdam
zijn correspondent. Zulk een correspondent ontving alle pakjes
en brieven en zond deze aan zijn committent, welke op zijn beurt alles,
wat hij te verzenden had, als bestelbriefjes, pakketten, teruggaand commissiegoed,
enz. aan zijn correspondent zond. Bij het toenemend verkeer
der latere jaren en de dringende eischen van spoediger levering van
bestelde boeken, bleek deze inrichting van het correspondentiewezen, die
meer en meer tot allerlei klachten en grieven aanleiding gaf, niet langer
te kunnen voldoen. De bij herhaling geuite wensch tot centralisatie van
het verkeer in één gebouw, liefst in heb midden der stad gelegen, werd
verwezenlijkt door de oprichting van het „Bestelhuis voor den Boek-