{2} 1835 Aug. 10—16 Abiturientenarbeiten 
Quin Augusti aetas huic dissimilis sit, nemo dubitare potest, nam eius 
imperium clementia insigne est, cum Romani, quamvis omnis libertas, 
omnis etiam libertatis species evanuerat*), iussis prineipis‘ instituta 
legesque mutare valentibus omnibusque honoribus, quos prius tribuni 
; plebis, censores, consules habuerant, tum ab uno viro occupatis, tamen 
putarent, se regnare, imperatorem fantum aliud nomen dignitatibus, quas 
prius tribuni aut consules tenuissent, neque libertatem sibi dereptam 
viderent. Hoc vero magnum clementiae argumentum, si clves dubitare 
possunt, quis princeps sit, an ipsi regnent, an regnentur?). 
Bello vero Romani nunquam feliciores, nam Parthi subiecti, Cantabri 
victi, Rhaeti et Vindelicii prostrati sunt: Germani vero, summi Romanis®) 
hostes, quos Caesar frustra pugnasset, singulis quidem proeliis et pro- 
ditione et insidiis et virtute silvisque Romanos superarunt: sed omnino et 
Romana civitate, quam singulis Augustus praebuit, et armis, quae duces 
5 periti gessere, et inimicitia, inter eos ipsos excitata, multorum Germaniae 
populorum vis frangebatur*). 
Domi militiaeque igitur Augusti aetas non comparanda cum Neronis 
peiorumque principum tempore®). a I 
Partes litesque autem, quas aetate ante bellum punicum invenimus, 
‚9 tunm cessarant, nam Augustum omnes partes, omnes dignitates, omnem 
potestatem in se collegisse videmus, neque igitur imperium a se ipso 
dissidere potuit, quod omni civitati summum affert periculum, auctoritate 
apud externos populos ea re dimminuta, et rebus publicis ®*) magis 
ambitionis causa quam propter civitatis salutem administratis. 
»3 = Talimodo vero Augusti aetas oculos ad se rapere non debet, ne multis 
in rebus illa aetate inferiorem videremus’), nam, moribus, libertate, 
virtute aut dimminutis®) aut plane demotis, dum avaritia, luxuria, 
intemperantia regnant, aetas ipsa felix nominari non potest, sed ingenium 
Augusti, instituta legesque hominum, quos elexerit, ut rem publicam per- 
zo turbatam meliorem redderent, valde*) effecerunt, ut perturbatio. a bellis 
civilibus evocata, decesserit. a 
Exempli causa Senatum, quem corruptissimi homines ingressi erant, 
a vestiglis sceleris expiare!®) videmus Augustum, multis ab eo’ 1) expulsis, 
quorum mores ei invisi, multis introductis, qui virtute et intelligentia 
zz excelluere!?) 2). 
169 
a 
1) ? 2) utrum ipsi regant, an regantur 3) Romanorum 4) fracta est 
5) s. S. 642 Anm. 9. ®%) Quod auctoritas apud externos populos ea re imminuitur, 
et res publicae . . . patriae amorem atque salutem administrantur 7) Male scripta 
8) dim gestrichen. *) Gestrichen. 1°) expurgare 11) Gestrichen. 1?) excel. 
lerent 18) Perfecto indic. in hac sententiae ratione nonnisi apud Tacitum reperitur