verbonden in verschillende bedrijven, die de mogelijkheid bieden
de buitenlandsche concurrentie te weerstaan, althans in de eerstkomende
 jaren?
Zeker, er is roering in ons land, stil zitten doen wij niet, maar
waar blijft bij de vorming van een dusdanig ontstaan monopolie,
of kartel, of pool, of trust, het belang der gemeenschap, dat de
regeering geroepen is te beschermen?

SAMENWERKING:
De samenwerking, de organisatie dus, in de bedrijven onderling
kan haar groote voordeelen opleveren voor de gemeenschap: Het
is mogelijk dat de uitdrukking voor bedrijfscombinaties „Kinder
der Not” juist is. De onderlinge concurrentie kan zoo groot
geworden zijn, dat het niet meer loonend is die artikelen voort
te brengen, waaraan toch een algemeene behoefte gevoeld wordt.
Een tijdig samenwerken kan veel kapitaalvernietiging voorkomen.
Is echter een dergelijke onderlinge samenwerking geheel zonder
gevaar voor de gemeenschap? Geeft het éénmaken van belangen
niet een zóó groote macht, dat bij afwezigheid van regeeringsmaatregelen,
 die macht vanzelf aanleiding is, niet alleen tot
productieverbetering en tot het beter balanceeren van kostprijs
en verkoopprijs, maar ook tot misbruik bij het vaststellen van
productiehoeveelheid en prijs? Concentratie van bedrijf is als zoodanig
niet onvoordeelig voor de gemeenschap; goed doorgevoerd kan
zij de productiekosten verlagen, daar zij in den regel de beschikking
geeft over de krachten van meer specialisten. Zij voorkomt vaak
kapitaalverlies door de macht, welke zij bezit goede denkbeelden
in de practijk volledig te kunnen omzetten en doorzetten.
Om die redenen ligt het dus op den weg der regeering samenwerking
 aan te moedigen, ook ligt het op haar weg die samenwerking
 te controleeren, daar zij anders al te spoedig leidt tot
monopolies. Een monopolie in handen van anderen dan den staat
heeft een antisociale strekking (in den ruimsten zin genomen).
Is het nu zoo hersenschimmig in de toekomst bedrijfsconcentratie
te verwachten? is dit een profetie, waarmede men reeds heden
geen rekenschap heeft te houden? Voor velen is het geen profetie
meer — maar — het is hoogst merkwaardig dit altijd weer te
moeten hooren — in hùn bedrijf zal het nièt voorkomen. Het