519
warmen met geconcentreerd zwavelzuur. Salpeterzuur wordt in de eerste
plaats gebruikt voor het bereiden van verschillende nitroproducten,
welke zoowel in de teerkleùrstoffenindustrie als in die der ontplofbare
stoffen toepassing vinden, en verder bij de fabricage van collodiumwol,
voor het oplossen van metalen, als oxydatie-middel in chemische fabrieken
en laboratoria en bij de fabricage van dextrine.
Salpeterzuur wordt in de Nederlandsche Statistiek van den in-, uiten
doorvoer niet afzonderlijk vermeld. Wel geeft die statistiek cijfers
betreffende den in- en uitvoer van salpeter, welke cijfers voor het jaar
1910 hieronder volgen:
Invoer tot
verbruik.
Ruwe salpeter . . . . . 1.330.583 Kg.
Geraffineerde salpeter . . 1.741.838 ‚
Uitvoer uit het
vrije verkeer.
1.901.910 Kg.
1.301.175 _
Daarenboven vermeldt de statistiek de voor de fabricage van salpeterzuur
juist zeer belangrijke „Chili-salpeter” nog afzonderlijk onder de
‘meststoffen; de daarop betrekking hebbende cijfers worden in dit hoofd
stuk onder de rubriek „Kunstmeststoffen’’ op blz. 569 medegedeeld.
De invoer van ruwe salpeter vond volgens de statistiek in 1910 voornamelijk
plaats uit Noorwegen en Pruisen ; die van geraffineerde salpeter
1b Duitschland. Vermoedelijk is de uit Noorwegen ingevoerde salpeter
(in 1910 totaal 1.209.380 Kg.) wel kalksalpeter geweest (zie daaromsrent
blz. 572). De uitvoer van de ruwe salpeter richtte zich hoofdzakelijk
naar Duitschland, die van de geraffineerde naar Groot-Britannië, Britsche
ezittingen op Malakka, Duitschland en de Vereenigde Staten van
Amerika.
ZOoUutzuur,
Tot voor korten tijd werd het artikel zoutzuur, dat met zwavelzuur
en salpeterzuur tot de voornaamste stoffen der moderne chemische indus-‘rie
behoort, hier te lande nog niet geproduceerd.
Thans houdt zich echter eene ljm- en gelatinefabriek te Delft met
de bereiding van zoutzuur uit zwavelzuur en keukenzout bezig, voorloopig
intusschen nog slechts voor eigen gebruik. Zoutzuur is voorts
een oplosmiddel voor vele metalen en vormt het hoofdbestanddeel van
het ‚„koningswater”’, een mengsel van zout- en salpeterzuur, hetwelk
lient om goud op te lossen (zie ook in hoofdstuk TIT: Gou d, Zilver
sn Diamant op bladz. 197),
2. Het gas en zijne bijproducten.
+rondstof en
bereiding.
Door organische stoffen, welke niet onontleed distilleeren, buiten toe-‘reding
van de lucht, op hooge temperatuur te verhitten, verkrijgt men
‘en mengsel van gasvormige stoffen, terwijl een residu achterblijft, dat